Polska Encyklopedia Numizmatyczna - Wkład użytkownika [pl]

Ludwik Zamenhof

2026-06-28T07:28:17Z

Azoniasty: skrócenie biografii o elementy dla czytelnika potencjalnie nieistotne

{{Dopracować|Sekcja ''Twórca esperanta w numizmatyce'' (tutaj głównie monety, medale i inne esp. bibeloty)}}
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Ludwik Łazarz Zamenhof
|grafika = LLZ 1904.jpg
|opis grafiki = Ludwik Zamenhof (1904)
|alt grafiki =
|data urodzenia = 15 grudnia 1859
|miejsce urodzenia = Białystok, gubernia grodzieńska, Imperium Rosyjskie
|data śmierci = 14 kwietnia 1917
|miejsce śmierci = Warszawa, Królestwo Polskie
|miejsce spoczynku = Cmentarz żydowski w Warszawie (Wola)
|zawód = okulista
|narodowość = polsko-żydowska
|uczelnia = Uniwersytet Moskiewski 1879–1881, Uniwersytet Warszawski 1881–1884, Uniwersytet Wiedeński 1886
|rodzice = Marek (Markus) i Rozalia
|małżeństwo = Klara Silbernik
|dzieci = Adam, Zofia i Lidia
|krewni i powinowaci = Fejgla, Gitla, Sora Dwora, Feliks, Hersz, Henryk, Mina, Leon, Aleksander i Ida (rodzeństwo)
|odznaczenia = {{order|LH|O}} {{order|OIK|KK}}
}}
[[Plik:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|thumb|Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny – 1887]]
[[Plik:Zamenhof birth certificate.jpg|thumb|Karta z Księgi Urodzonych Okręgu Bożniczego w Białymstoku za rok 1859. Pozycja nr 47: Lejzer, syn Mordki Fejwelowicza Zamenowa i Liby Szolemowny Sofer]]
[[Plik:Dom Zamenhofa Bialystok.jpg|thumb|Dom przy ul. Zielonej 6 w Białymstoku, w którym w 1859 urodził się twórca esperanta]]
'''Ludwik Łazarz Zamenhof''', właśc. '''Eliezer Lewi Samenhof''' (jid. לײזער לוי זאַמענהאָף, esp. ''Ludoviko Lazaro Zamenhofo'' (lub ''Zamenhof''); ur. 15 grudnia 1859 w Białymstoku, zm. 14 kwietnia 1917 w Warszawie) – polski lekarz okulista żydowskiego pochodzenia<ref>''W razie gdybyście koniecznie musieli mówić o mojej osobie, możecie nazywać mnie „synem polskiej ziemi” (albowiem nikt nie może zaprzeczyć, że ziemia, w której leżą oboje moi rodzice oraz na której stale pracuję i zamierzam pracować do mej śmierci, jest moim domem, choć nie jestem nacjonalistą), lecz nie nazywajcie mnie „Polakiem”, aby nie mówiono, że – dla przyjęcia zaszczytów – założyłem maskę narodu, do którego się nie zaliczam''. Źródło: list Zamenhofa do Komitetu Organizacyjnego 8. Światowego Kongresu Esperantystów w Krakowie, 14.02.1912 r.; za: Ludovikito (Ito Kanzi): ''mortinta, sed senmorta!'', wyd. ludovikito 1981, s. 268–270. [https://espero.bialystok.pl/pl/list-do-miejscowego-komitetu-organizacyjnego-14-02-1912 Polski przekład na stronie Białostockiego Towarzystwa Esperantystów]</ref>, twórca języka międzynarodowego esperanto. Ośmiokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla (1907, 1909, 1910, 1913, 1914, 1915, 1916, 1917)<ref>{{Cytuj |tytuł = The official website of the Nobel Prize – NobelPrize.org |data dostępu = 2018-09-21 |opublikowany = NobelPrize.org |url = https://www.nobelprize.org/nomination/redirector/?redir=archive/search.php&prize=0&startyear=1901&endyear=1967&cname=&ccity=&cuniversity=&ccountry=169&cgender=A&nname=&ncity=&nuniversity=&ncountry=0&ngender=A |język = en-US}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie żydowskiej w Białymstoku, od 1807 znajdującym się na terytorium Imperium Rosyjskiego, w domu znajdującym się przy ulicy Zielonej 6 (obecnie ulica Zamenhofa), róg ul. Białej<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Romaniuk |imię = Zbigniew |tytuł = Zaczęło się na Zielonej. O Ludwiku Zamenhofie, jego rodzinie i początkach esperanta |wydawca = Dom Wydawniczy Księży Młyn |miejsce = Łódź |data = 2012 |strony = 10 |isbn = 978-83-61253-61-7 |nazwisko2 = Wiśniewski |imię2 = Tomasz}}</ref>. Jego rodzicami byli: Marek (podaje się też formę Markus) i Rozalia z domu Sofer. Miał dziesięcioro rodzeństwa: Fejglę, Gitlę, Sorę Dworę, Feliksa, Hersza, Henryka, Minę, Leona, Aleksandra i Idę. W domu mówiono w jidysz, a drugim językiem był rosyjski lub (jak podają biografowie A. Zakrzewski, E. Wiesenfeld) polski. Dzieciństwo małego Ludwika upłynęło w środowisku wielonarodowościowej społeczności Białegostoku, złożonej głównie z Żydów, Polaków, Rosjan i Niemców. Mając 10 lat, napisał dramat ''Wieża Babel, czyli tragedia białostocka w pięciu aktach''; uważał bowiem, że główną przyczyną nieporozumień i sporów między ludźmi jest bariera językowa. Jeden, wspólny język miał być jej rozwiązaniem.

Od jesieni 1869 uczęszczał do miejscowego gimnazjum (obecnie VI Liceum Ogólnokształcące im. Króla Zygmunta Augusta)<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Romaniuk |imię = Zbigniew |tytuł = Zaczęło się na Zielonej. O Ludwiku Zamenhofie, jego rodzinie i początkach esperanta |wydawca = Dom Wydawniczy Księży Młyn |miejsce = Łódź |data = 2012 |strony = 14 |isbn = 978-83-61253-61-7 |nazwisko2 = Wiśniewski |imię2 = Tomasz}}</ref>. W 1873 rodzina Zamenhofów przeprowadziła się do Warszawy, gdzie Ludwik zaczął uczęszczać do II Gimnazjum, które ukończył w czerwcu 1879<ref>{{Cytuj |tytuł = Vivo de Zamenhof |data dostępu = 2022-01-11 |opublikowany = www.gutenberg.org |url = https://www.gutenberg.org/files/26359/26359-h/26359-h.htm}}</ref>.

[[Plik:Zamenhof-1879.jpg|thumb|upright|left|Ludwik Zamenhof ok. 1879]]
W latach 1879–1881 studiował medycynę w Moskwie. Po zamachu na cara [[Aleksander II Romanow|Aleksandra II]] w 1881, z powodu narastającego antysemityzmu wyjechał do Warszawy, gdzie kontynuował studia (1881–1885). Specjalizował się w okulistyce w Wiedniu (1886).

[[Plik:Ulica Ludwika Zamenhofa 26 w Białymstoku Tutaj stał dom, w którym urodził się Ludwik Zamenhof.JPG|thumb|Miejsce, w którym znajdował się dom urodzenia Ludwika Zamenhofa. Widoczne tablica pamiątkowa na bloku mieszkalnym przy ul. Zamenhofa 26 i esperancki mural]]
[[Plik:Zamenhof commemorative plaque 5 Zamenhofa Street Warsaw.JPG|thumb|Tablica pamiątkowa przy ul. Zamenhofa 5 w Warszawie]]
[[Plik:Grób Ludwika Zamenhofa na cmentarzu żydowskim w Warszawie 2017.jpg|thumb|Grób Ludwika Zamenhofa na cmentarzu żydowskim w Warszawie-Woli]]
Już w czasie nauki w gimnazjum w Warszawie, Zamenhof stworzył pierwszą, prymitywną wersję swojego języka – ''Lingwe Uniwersala'' (1878). W ciągu kilku lat stworzył trzy kolejne wersje języka. Unikając błędnych założeń wcześniejszych projektów i opierając się na gruntownej znajomości wielu języków narodowych, w roku 1885 Zamenhof ukończył projekt języka międzynarodowego znanego w dzisiejszej formie.

{{Listen
|filename= La Voĉo de Zamenhof.wav
|title= Głos Zamenhofa
|description=Ludwik Zamenhof czyta wstęp swojej pierwszej książki w języku esperanto
|format=
|
}}
Po ukończeniu studiów pracował jako okulista w Warszawie, jednak jego pasją pozostawały języki. 26 lipca 1887 roku, po dwóch latach szukania wydawcy, ukazała się rosyjskojęzyczna książka ''Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny'', pod pseudonimem Doktoro Esperanto, oznaczającym „doktora mającego nadzieję”. Słowo to przyjęło się z czasem jako nazwa samego języka. Wydanie książki możliwe było dzięki pomocy finansowej Aleksandra Silbernika, ojca Klary Silbernik, przyszłej żony Zamenhofa. W tym samym roku podręcznik wydano po polsku, francusku, niemiecku i angielsku.

Wkrótce po wydaniu podręcznika, ze świata zaczęły docierać sygnały o ogromnej prostocie i użyteczności języka. Umożliwiał on oddanie najróżniejszych odcieni myśli ludzkiej, co potwierdziły tysiące publikacji naukowych i literackich, m.in. pełny przekład ''Pana Tadeusza''. Mimo początkowego sceptycyzmu, uprzedzeń, a nawet świadomego sabotowania esperanto przez władze francuskie na rzecz własnego języka, projekt Zamenhofa zdobywać zaczął coraz większą popularność, mając miłośników nawet wśród lingwistów. Zaczęły powstawać pierwsze kluby esperanckie (pierwszy w Norymberdze, następnie kolejne w całej Europie).

W roku 1905 we francuskim mieście Boulogne-sur-Mer miał miejsce pierwszy Światowy Kongres Esperantystów, gdzie podpisano deklarację dotyczącą ruchu esperanckiego i przez Zamenhofa wielokrotnie podkreślaną. W drodze przez Paryż odznaczono Zamenhofa Orderem [[Legia Honorowa|Legii Honorowej]] oraz podświetlono na jego cześć wieżę Eiffla. Dzięki pieniądzom płaconym przez esperancką gazetę ''La Revuo'' za współpracę, mógł uczestniczyć we wszystkich przyszłych kongresach, nawet tym w Waszyngtonie (1910). Począwszy od Kongresu w Dreźnie w 1908, wszystkie przed I wojną światową zostały organizowane pod patronatem przywódców państw europejskich.

W 1907 roku wysunięto kandydaturę Zamenhofa do Nagrody Nobla.

W Warszawie mieszkał w latach 1898–1915 w nieistniejącej obecnie kamienicy przy ul. Dzikiej 5 (od 1930 ul. Zamenhofa) róg Dzielnej<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Zieliński |imię = Jarosław |tytuł = Spacerownik po żydowskiej Warszawie |wydawca = Agora SA i Muzeum Historii Żydów Polskich |miejsce = Warszawa |data = 2014 |strony = 319 |isbn = 978-83-268-1283-5 |nazwisko2 = Majewski |imię2 = Jerzy S.}}</ref>.

Zmarł 14 kwietnia 1917 roku. Został pochowany 16 kwietnia na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 10, rząd 2)<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor link = |tytuł = Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie |wydawca = Rokart |miejsce = Warszawa |rok = 2003 |strony = |isbn = 83-916419-3-7}}</ref>. Uroczystą, pożegnalną mowę wygłosił rabin i kaznodzieja Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, Samuel Poznański: „Przyjdzie chwila, że cała polska ziemia zrozumie, jaką promienną sławę dał ten wielki syn swojej ojczyźnie…”<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.szukamypolski.pl/rzeznia.php?id=22 |tytuł = Pan Bóg poparł Zamenhofa |opublikowany = szukamypolski.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20070630123854/http://www.szukamypolski.pl/rzeznia.php?id=22 |zarchiwizowano = 2007-06-30}} – Szukamy Polski.</ref>.

== Odznaczenia ==
* Oficer [[Legia Honorowa|Orderu Legii Honorowej]] (Francja)<ref>{{Cytuj książkę |autor = Franz Pesendorfer |tytuł = Śladami polskiej historii w Wiedniu |wydawca = Wiener Volksbildung |miejsce = Wiedeń |data = 2002 |strony = 103}}</ref><ref name="CZ">[http://www.centrumzamenhofa.pl/p,98,patron CLZ – Biografia Ludwika Zamenhofa] {{lang|pl}} [dostęp 2011-12-10].</ref>
* Komandor Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)<ref name="ME">{{Cytuj stronę | url = http://www.gazetoteko.com/espe/cor3v.htm | tytuł = Historia de los grupos de Esperanto – EL Movimiento Eesperantista en Valencia | opublikowany = gazetoteko.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304092429/http://www.gazetoteko.com/espe/cor3v.htm | zarchiwizowano = 2016-03-04}} {{lang|es}} [dostęp 2011-12-10].</ref>

== Upamiętnienie ==
* [[15 grudnia]] obchodzony jest jako ''Dzień Ludwika Zamenhofa''.
* Na całym świecie istnieją setki obiektów (ulice, place itp.) nazwanych imieniem Ludwika Zamenhofa i esperanto – w tym dwie planetoidy pomiędzy Jowiszem a Marsem. Nazwiskiem Zamenhofa nazwano planetoidę (1462) odkrytą w 1938 r.
* W 1924 r. na ścianie hotelu <q>Hammerand</q> w Wiedniu, w którym Zamenhof mieszkał w latach 1886 i 1897, w obecności wdowy i jego córki odsłonięto marmurową tablicę pamiątkową, poświęconą twórcy języka esperanto. Przy odsłonięciu przemawiał profesor dr Odo Bujwid z Krakowa. Uroczystość zakończyła się odśpiewaniem hymnu esperanckiego<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Tablica pamiątkowa dla twórcy esperanta we Wiedniu | czasopismo = Kurjer wieczorny, Kraków | odpowiedzialność = Konstanty Srokowski | wydanie = 184 | wolumin = R. II | strony = 4 | język = pl | data = 14 sierpnia 1924}}</ref>.
* W 1959 roku w stoczni jugosłowiańskiej zwodowano zamówiony przez Polskie Linie Oceaniczne drobnicowiec, który został ochrzczony jako „Zamenhof”<ref name="autonazwa1">Franciszek Mamuszka „Bedeker sopocki” Wydawnictwo Morskie Gdańsk 1981, {{ISBN|83-215-7200-6}}, s. 24.</ref>.
* W 1959 roku w setną rocznicę urodzin Zamenhofa w Gdańsku odbył się XV Zjazd młodzieży esperanckiej z udziałem 250 delegatów z 16 krajów. Z okazji jubileuszu posadzono w Dolinie Świemirowskiej okolicznościowy dąb z pamiątkowym napisem<ref name="autonazwa1" />.
* W 1979 wyemitowano z jego wizerunkiem polską monetę kolekcjonerską o nominale 100 zł. Moneta ta została wykonana ze srebra próby 625 w nakładzie 30 000 egzemplarzy, miała średnicę 32 mm i wagę 16,5 g, rant gładki<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Parchimowicz | imię = Janusz | tytuł = Katalog monet polskich obiegowych i kolekcjonerskich od 1916 | wydawca = Nefryt | miejsce = Szczecin | data = 1995 | strony = 94 | isbn = 83-902670-1-2}}</ref>.
* Imieniem Ludwika Zamenhofa został nazwany Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny w Białymstoku<ref>[http://www.udsk.pl/ Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku].</ref>.
* Dom rodzinny Ludwika Zamenhofa, poświęcony mu pomnik oraz Centrum im. Ludwika Zamenhofa oznaczono jako punkty otwartego w czerwcu 2008 Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów UwB – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku<ref>[http://szlak.uwb.edu.pl/miejsca.html Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku] [dostęp 25 lipca 2009].</ref>. Punkty te zamieszczono również na otwartym w czerwcu 2009 roku przez firmę Landbrand Szlaku esperanto i wielu kultur<ref>[http://www.odkryj.bialystok.pl/ Szlak esperanto i wielu kultur] [dostęp 25 lipca 2009].</ref>.
* Podczas 38. sesji Konferencji Generalnej UNESCO, która odbyła się od 3 do 18 listopada 2015 roku uchwalono, że między innymi setna rocznica śmierci Ludwika Zamenhofa (w 2017 roku) będzie obchodzona pod auspicjami UNESCO<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.unesco.pl/unesco/38sesja-konferencji-generalnej |tytuł = 38. Sesja Konferencji Generalnej UNESCO (3–18 listopada 2015 r.) |archiwum = https://archive.is/SFB0h |zarchiwizowano = 2015-12-14 |data dostępu = 2015-12-14}}</ref>.

== Twórca języka esperanto w [[numizmatyka|numizmatyce]] ==
{{dopracować|Dokończyć}}

== Przypisy ==
{{przypisy}}

Ludwik Zamenhof

2026-06-28T07:25:23Z

Azoniasty: skrócenie biografii o elementy dla czytelnika potencjalnie nieistotne

{{Dopracować|Sekcja ''Twórca esperanta w numizmatyce'' (tutaj głównie monety, medale i inne esp. bibeloty)}}
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Ludwik Łazarz Zamenhof
|grafika = LLZ 1904.jpg
|opis grafiki = Ludwik Zamenhof (1904)
|alt grafiki =
|data urodzenia = 15 grudnia 1859
|miejsce urodzenia = Białystok, gubernia grodzieńska, Imperium Rosyjskie
|data śmierci = 14 kwietnia 1917
|miejsce śmierci = Warszawa, Królestwo Polskie
|miejsce spoczynku = Cmentarz żydowski w Warszawie (Wola)
|zawód = okulista
|narodowość = polsko-żydowska
|uczelnia = Uniwersytet Moskiewski 1879–1881, Uniwersytet Warszawski 1881–1884, Uniwersytet Wiedeński 1886
|rodzice = Marek (Markus) i Rozalia
|małżeństwo = Klara Silbernik
|dzieci = Adam, Zofia i Lidia
|krewni i powinowaci = Fejgla, Gitla, Sora Dwora, Feliks, Hersz, Henryk, Mina, Leon, Aleksander i Ida (rodzeństwo)
|odznaczenia = {{order|LH|O}} {{order|OIK|KK}}
}}
[[Plik:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|thumb|Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny – 1887]]
[[Plik:Zamenhof birth certificate.jpg|thumb|Karta z Księgi Urodzonych Okręgu Bożniczego w Białymstoku za rok 1859. Pozycja nr 47: Lejzer, syn Mordki Fejwelowicza Zamenowa i Liby Szolemowny Sofer]]
[[Plik:Dom Zamenhofa Bialystok.jpg|thumb|Dom przy ul. Zielonej 6 w Białymstoku, w którym w 1859 urodził się twórca esperanta]]
'''Ludwik Łazarz Zamenhof''', właśc. '''Eliezer Lewi Samenhof''' (jid. לײזער לוי זאַמענהאָף, esp. ''Ludoviko Lazaro Zamenhofo'' (lub ''Zamenhof''); ur. 15 grudnia 1859 w Białymstoku, zm. 14 kwietnia 1917 w Warszawie) – polski lekarz okulista żydowskiego pochodzenia<ref>''W razie gdybyście koniecznie musieli mówić o mojej osobie, możecie nazywać mnie „synem polskiej ziemi” (albowiem nikt nie może zaprzeczyć, że ziemia, w której leżą oboje moi rodzice oraz na której stale pracuję i zamierzam pracować do mej śmierci, jest moim domem, choć nie jestem nacjonalistą), lecz nie nazywajcie mnie „Polakiem”, aby nie mówiono, że – dla przyjęcia zaszczytów – założyłem maskę narodu, do którego się nie zaliczam''. Źródło: list Zamenhofa do Komitetu Organizacyjnego 8. Światowego Kongresu Esperantystów w Krakowie, 14.02.1912 r.; za: Ludovikito (Ito Kanzi): ''mortinta, sed senmorta!'', wyd. ludovikito 1981, s. 268–270. [https://espero.bialystok.pl/pl/list-do-miejscowego-komitetu-organizacyjnego-14-02-1912 Polski przekład na stronie Białostockiego Towarzystwa Esperantystów]</ref>, twórca języka międzynarodowego esperanto. Ośmiokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla (1907, 1909, 1910, 1913, 1914, 1915, 1916, 1917)<ref>{{Cytuj |tytuł = The official website of the Nobel Prize – NobelPrize.org |data dostępu = 2018-09-21 |opublikowany = NobelPrize.org |url = https://www.nobelprize.org/nomination/redirector/?redir=archive/search.php&prize=0&startyear=1901&endyear=1967&cname=&ccity=&cuniversity=&ccountry=169&cgender=A&nname=&ncity=&nuniversity=&ncountry=0&ngender=A |język = en-US}}</ref>.

== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie żydowskiej w Białymstoku, w domu znajdującym się przy ulicy Zielonej 6 (obecnie ulica Zamenhofa), róg ul. Białej<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Romaniuk |imię = Zbigniew |tytuł = Zaczęło się na Zielonej. O Ludwiku Zamenhofie, jego rodzinie i początkach esperanta |wydawca = Dom Wydawniczy Księży Młyn |miejsce = Łódź |data = 2012 |strony = 10 |isbn = 978-83-61253-61-7 |nazwisko2 = Wiśniewski |imię2 = Tomasz}}</ref>. Jego rodzicami byli: Marek (podaje się też formę Markus) i Rozalia z domu Sofer. Miał dziesięcioro rodzeństwa: Fejglę, Gitlę, Sorę Dworę, Feliksa, Hersza, Henryka, Minę, Leona, Aleksandra i Idę. W domu mówiono w jidysz, a drugim językiem był rosyjski lub (jak podają biografowie A. Zakrzewski, E. Wiesenfeld) polski. Dzieciństwo małego Ludwika upłynęło w środowisku wielonarodowościowej społeczności Białegostoku, złożonej głównie z Żydów, Polaków, Rosjan i Niemców. Mając 10 lat, napisał dramat ''Wieża Babel, czyli tragedia białostocka w pięciu aktach''; uważał bowiem, że główną przyczyną nieporozumień i sporów między ludźmi jest bariera językowa. Jeden, wspólny język miał być jej rozwiązaniem.

Od jesieni 1869 uczęszczał do miejscowego gimnazjum (obecnie VI Liceum Ogólnokształcące im. Króla Zygmunta Augusta)<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Romaniuk |imię = Zbigniew |tytuł = Zaczęło się na Zielonej. O Ludwiku Zamenhofie, jego rodzinie i początkach esperanta |wydawca = Dom Wydawniczy Księży Młyn |miejsce = Łódź |data = 2012 |strony = 14 |isbn = 978-83-61253-61-7 |nazwisko2 = Wiśniewski |imię2 = Tomasz}}</ref>. W 1873 rodzina Zamenhofów przeprowadziła się do Warszawy, gdzie Ludwik zaczął uczęszczać do II Gimnazjum, które ukończył w czerwcu 1879<ref>{{Cytuj |tytuł = Vivo de Zamenhof |data dostępu = 2022-01-11 |opublikowany = www.gutenberg.org |url = https://www.gutenberg.org/files/26359/26359-h/26359-h.htm}}</ref>.

[[Plik:Zamenhof-1879.jpg|thumb|upright|left|Ludwik Zamenhof ok. 1879]]
W latach 1879–1881 studiował medycynę w Moskwie. Po zamachu na cara [[Aleksander II Romanow|Aleksandra II]] w 1881, z powodu narastającego antysemityzmu wyjechał do Warszawy, gdzie kontynuował studia (1881–1885). Specjalizował się w okulistyce w Wiedniu (1886).

[[Plik:Ulica Ludwika Zamenhofa 26 w Białymstoku Tutaj stał dom, w którym urodził się Ludwik Zamenhof.JPG|thumb|Miejsce, w którym znajdował się dom urodzenia Ludwika Zamenhofa. Widoczne tablica pamiątkowa na bloku mieszkalnym przy ul. Zamenhofa 26 i esperancki mural]]
[[Plik:Zamenhof commemorative plaque 5 Zamenhofa Street Warsaw.JPG|thumb|Tablica pamiątkowa przy ul. Zamenhofa 5 w Warszawie]]
[[Plik:Grób Ludwika Zamenhofa na cmentarzu żydowskim w Warszawie 2017.jpg|thumb|Grób Ludwika Zamenhofa na cmentarzu żydowskim w Warszawie-Woli]]
Już w czasie nauki w gimnazjum w Warszawie, Zamenhof stworzył pierwszą, prymitywną wersję swojego języka – ''Lingwe Uniwersala'' (1878). W ciągu kilku lat stworzył trzy kolejne wersje języka. Unikając błędnych założeń wcześniejszych projektów i opierając się na gruntownej znajomości wielu języków narodowych, w roku 1885 Zamenhof ukończył projekt języka międzynarodowego znanego w dzisiejszej formie.

{{Listen
|filename= La Voĉo de Zamenhof.wav
|title= Głos Zamenhofa
|description=Ludwik Zamenhof czyta wstęp swojej pierwszej książki w języku esperanto
|format=
|
}}
Po ukończeniu studiów pracował jako okulista w Warszawie, jednak jego pasją pozostawały języki. 26 lipca 1887 roku, po dwóch latach szukania wydawcy, ukazała się rosyjskojęzyczna książka ''Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny'', pod pseudonimem Doktoro Esperanto, oznaczającym „doktora mającego nadzieję”. Słowo to przyjęło się z czasem jako nazwa samego języka. Wydanie książki możliwe było dzięki pomocy finansowej Aleksandra Silbernika, ojca Klary Silbernik, przyszłej żony Zamenhofa. W tym samym roku podręcznik wydano po polsku, francusku, niemiecku i angielsku.

Wkrótce po wydaniu podręcznika, ze świata zaczęły docierać sygnały o ogromnej prostocie i użyteczności języka. Umożliwiał on oddanie najróżniejszych odcieni myśli ludzkiej, co potwierdziły tysiące publikacji naukowych i literackich, m.in. pełny przekład ''Pana Tadeusza''. Mimo początkowego sceptycyzmu, uprzedzeń, a nawet świadomego sabotowania esperanto przez władze francuskie na rzecz własnego języka, projekt Zamenhofa zdobywać zaczął coraz większą popularność, mając miłośników nawet wśród lingwistów. Zaczęły powstawać pierwsze kluby esperanckie (pierwszy w Norymberdze, następnie kolejne w całej Europie).

W roku 1905 we francuskim mieście Boulogne-sur-Mer miał miejsce pierwszy Światowy Kongres Esperantystów, gdzie podpisano deklarację dotyczącą ruchu esperanckiego i przez Zamenhofa wielokrotnie podkreślaną. W drodze przez Paryż odznaczono Zamenhofa Orderem [[Legia Honorowa|Legii Honorowej]] oraz podświetlono na jego cześć wieżę Eiffla. Dzięki pieniądzom płaconym przez esperancką gazetę ''La Revuo'' za współpracę, mógł uczestniczyć we wszystkich przyszłych kongresach, nawet tym w Waszyngtonie (1910). Począwszy od Kongresu w Dreźnie w 1908, wszystkie przed I wojną światową zostały organizowane pod patronatem przywódców państw europejskich.

W 1907 roku wysunięto kandydaturę Zamenhofa do Nagrody Nobla.

W Warszawie mieszkał w latach 1898–1915 w nieistniejącej obecnie kamienicy przy ul. Dzikiej 5 (od 1930 ul. Zamenhofa) róg Dzielnej<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Zieliński |imię = Jarosław |tytuł = Spacerownik po żydowskiej Warszawie |wydawca = Agora SA i Muzeum Historii Żydów Polskich |miejsce = Warszawa |data = 2014 |strony = 319 |isbn = 978-83-268-1283-5 |nazwisko2 = Majewski |imię2 = Jerzy S.}}</ref>.

Zmarł 14 kwietnia 1917 roku. Został pochowany 16 kwietnia na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 10, rząd 2)<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor link = |tytuł = Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie |wydawca = Rokart |miejsce = Warszawa |rok = 2003 |strony = |isbn = 83-916419-3-7}}</ref>. Uroczystą, pożegnalną mowę wygłosił rabin i kaznodzieja Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, Samuel Poznański: „Przyjdzie chwila, że cała polska ziemia zrozumie, jaką promienną sławę dał ten wielki syn swojej ojczyźnie…”<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.szukamypolski.pl/rzeznia.php?id=22 |tytuł = Pan Bóg poparł Zamenhofa |opublikowany = szukamypolski.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20070630123854/http://www.szukamypolski.pl/rzeznia.php?id=22 |zarchiwizowano = 2007-06-30}} – Szukamy Polski.</ref>.

== Odznaczenia ==
* Oficer [[Legia Honorowa|Orderu Legii Honorowej]] (Francja)<ref>{{Cytuj książkę |autor = Franz Pesendorfer |tytuł = Śladami polskiej historii w Wiedniu |wydawca = Wiener Volksbildung |miejsce = Wiedeń |data = 2002 |strony = 103}}</ref><ref name="CZ">[http://www.centrumzamenhofa.pl/p,98,patron CLZ – Biografia Ludwika Zamenhofa] {{lang|pl}} [dostęp 2011-12-10].</ref>
* Komandor Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)<ref name="ME">{{Cytuj stronę | url = http://www.gazetoteko.com/espe/cor3v.htm | tytuł = Historia de los grupos de Esperanto – EL Movimiento Eesperantista en Valencia | opublikowany = gazetoteko.com | archiwum = https://web.archive.org/web/20160304092429/http://www.gazetoteko.com/espe/cor3v.htm | zarchiwizowano = 2016-03-04}} {{lang|es}} [dostęp 2011-12-10].</ref>

== Upamiętnienie ==
* [[15 grudnia]] obchodzony jest jako ''Dzień Ludwika Zamenhofa''.
* Na całym świecie istnieją setki obiektów (ulice, place itp.) nazwanych imieniem Ludwika Zamenhofa i esperanto – w tym dwie planetoidy pomiędzy Jowiszem a Marsem. Nazwiskiem Zamenhofa nazwano planetoidę (1462) odkrytą w 1938 r.
* W 1924 r. na ścianie hotelu <q>Hammerand</q> w Wiedniu, w którym Zamenhof mieszkał w latach 1886 i 1897, w obecności wdowy i jego córki odsłonięto marmurową tablicę pamiątkową, poświęconą twórcy języka esperanto. Przy odsłonięciu przemawiał profesor dr Odo Bujwid z Krakowa. Uroczystość zakończyła się odśpiewaniem hymnu esperanckiego<ref>{{Cytuj pismo | tytuł = Tablica pamiątkowa dla twórcy esperanta we Wiedniu | czasopismo = Kurjer wieczorny, Kraków | odpowiedzialność = Konstanty Srokowski | wydanie = 184 | wolumin = R. II | strony = 4 | język = pl | data = 14 sierpnia 1924}}</ref>.
* W 1959 roku w stoczni jugosłowiańskiej zwodowano zamówiony przez Polskie Linie Oceaniczne drobnicowiec, który został ochrzczony jako „Zamenhof”<ref name="autonazwa1">Franciszek Mamuszka „Bedeker sopocki” Wydawnictwo Morskie Gdańsk 1981, {{ISBN|83-215-7200-6}}, s. 24.</ref>.
* W 1959 roku w setną rocznicę urodzin Zamenhofa w Gdańsku odbył się XV Zjazd młodzieży esperanckiej z udziałem 250 delegatów z 16 krajów. Z okazji jubileuszu posadzono w Dolinie Świemirowskiej okolicznościowy dąb z pamiątkowym napisem<ref name="autonazwa1" />.
* W 1979 wyemitowano z jego wizerunkiem polską monetę kolekcjonerską o nominale 100 zł. Moneta ta została wykonana ze srebra próby 625 w nakładzie 30 000 egzemplarzy, miała średnicę 32 mm i wagę 16,5 g, rant gładki<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Parchimowicz | imię = Janusz | tytuł = Katalog monet polskich obiegowych i kolekcjonerskich od 1916 | wydawca = Nefryt | miejsce = Szczecin | data = 1995 | strony = 94 | isbn = 83-902670-1-2}}</ref>.
* Imieniem Ludwika Zamenhofa został nazwany Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny w Białymstoku<ref>[http://www.udsk.pl/ Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku].</ref>.
* Dom rodzinny Ludwika Zamenhofa, poświęcony mu pomnik oraz Centrum im. Ludwika Zamenhofa oznaczono jako punkty otwartego w czerwcu 2008 Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów UwB – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku<ref>[http://szlak.uwb.edu.pl/miejsca.html Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku] [dostęp 25 lipca 2009].</ref>. Punkty te zamieszczono również na otwartym w czerwcu 2009 roku przez firmę Landbrand Szlaku esperanto i wielu kultur<ref>[http://www.odkryj.bialystok.pl/ Szlak esperanto i wielu kultur] [dostęp 25 lipca 2009].</ref>.
* Podczas 38. sesji Konferencji Generalnej UNESCO, która odbyła się od 3 do 18 listopada 2015 roku uchwalono, że między innymi setna rocznica śmierci Ludwika Zamenhofa (w 2017 roku) będzie obchodzona pod auspicjami UNESCO<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.unesco.pl/unesco/38sesja-konferencji-generalnej |tytuł = 38. Sesja Konferencji Generalnej UNESCO (3–18 listopada 2015 r.) |archiwum = https://archive.is/SFB0h |zarchiwizowano = 2015-12-14 |data dostępu = 2015-12-14}}</ref>.

== Twórca języka esperanto w [[numizmatyka|numizmatyce]] ==
{{dopracować|Dokończyć}}

== Przypisy ==
{{przypisy}}

Stelo

2026-06-28T07:20:15Z

Azoniasty:

[[Plik:1 5 10StelojBildFlanko.jpg|thumb|250px|Rewers monet o nominałach 1, 5 i 10 steloj]]
[[File:25 Steloj Au.jpg|thumb|Awers i rewers monety o nominale 25 steloj w wersji złotej. Tę samą monetę wybijano też w srebrze i miedzioniklu.]]
{{commonscat|Stelo}}

'''Stelo''' (z esperanta ''gwiazda'') – dawna waluta stosowana przez esperantystów. Powstała w roku 1942 i była używana w ruchu esperanckim przez kilkadziesiąt lat. Pierwotnie dystrybuowano stelo w formie bonów. W 1959, z okazji setnej rocznicy urodzin [[Ludwik Zamenhof|Ludwika Zamenhofa]], postanowiono wybić monety. Rok później Holenderska Mennica Państwowa wydała nominały:
* 1 Stelo, wykonana z [[brąz]]u,
* 5 Steloj, wykonana z [[mosiądz]]u,
* 10 Steloj, wykonana z [[miedzionikiel|miedzioniklu]].
* W roku 1965 wydano do emisji monety o wartości 25 steloj, wybite w:
** [[złoto|złocie]];
** [[srebro|srebrze]];
** [[miedzionikiel|miedzioniklu]].
Wersje wybite w złocie i srebrze wybito [[stempel lustrzany|stemplem lustrzanym]] i najprawdopodobniej były sprzedawane jako emisje kolekcjonerskie.

W założeniu, 1 stelo miało być warte tyle, co kilogram chleba, jednak powiązano wartość nominału z wartością [[Gulden holenderski|guldena holenderskiego]]. W roku 1960 1 stelo miało wartość 0,25 guldena.
Po wielu latach używania w obiegu, wraz z rozwiązaniem Universala Ligo, wszystkie pozostałe monety postanowiono przekazać do Powszechnego Związku Esperantystów (esp. ''Universala Esperanto-Asocio'') w celu sprzedaży jako pamiątki.
[[Plik:10 steloj plastaj ambaŭflanke 01.JPG|mały|10 steloj]]
W 2010 roku wydano nowe monety o nominałach 1 stelo, 3 steloj oraz 10 steloj, wybite z plastiku i używane na imprezach esperanckich.

W 2017 roku w związku z 150-rocznicą urodzin René de Saussurego wybito monetę kolekcjonerską o nominale 100 steloj, wykonaną z czystego srebra. W późniejszych latach kontynuowano emisję pamiątkowych steloj.

[[Kategoria:Waluty]]
[[Kategoria:Monety zagraniczne]]

Stelo

2026-06-28T07:19:37Z

Azoniasty: całkowita redefinicja

[[Plik:1 5 10StelojBildFlanko.jpg|thumb|250px|Rewers monet o nominałach 1, 5 i 10 steloj]]
[[File:25 Steloj Au.jpg|thumb|Awers i rewers monety o nominale 25 steloj – tutaj emisja ze złota. Tę samą monetę wybijano też w srebrze i miedzioniklu.]]
{{commonscat|Stelo}}

'''Stelo''' (z esperanta ''gwiazda'') – dawna waluta stosowana przez esperantystów. Powstała w roku 1942 i była używana w ruchu esperanckim przez kilkadziesiąt lat. Pierwotnie dystrybuowano stelo w formie bonów. W 1959, z okazji setnej rocznicy urodzin [[Ludwik Zamenhof|Ludwika Zamenhofa]], postanowiono wybić monety. Rok później Holenderska Mennica Państwowa wydała nominały:
* 1 Stelo, wykonana z [[brąz]]u,
* 5 Steloj, wykonana z [[mosiądz]]u,
* 10 Steloj, wykonana z [[miedzionikiel|miedzioniklu]].
* W roku 1965 wydano do emisji monety o wartości 25 steloj, wybite w:
** [[złoto|złocie]];
** [[srebro|srebrze]];
** [[miedzionikiel|miedzioniklu]].
Wersje wybite w złocie i srebrze wybito [[stempel lustrzany|stemplem lustrzanym]] i najprawdopodobniej były sprzedawane jako emisje kolekcjonerskie.

W założeniu, 1 stelo miało być warte tyle, co kilogram chleba, jednak powiązano wartość nominału z wartością [[Gulden holenderski|guldena holenderskiego]]. W roku 1960 1 stelo miało wartość 0,25 guldena.
Po wielu latach używania w obiegu, wraz z rozwiązaniem Universala Ligo, wszystkie pozostałe monety postanowiono przekazać do Powszechnego Związku Esperantystów (esp. ''Universala Esperanto-Asocio'') w celu sprzedaży jako pamiątki.
[[Plik:10 steloj plastaj ambaŭflanke 01.JPG|mały|10 steloj]]
W 2010 roku wydano nowe monety o nominałach 1 stelo, 3 steloj oraz 10 steloj, wybite z plastiku i używane na imprezach esperanckich.

W 2017 roku w związku z 150-rocznicą urodzin René de Saussurego wybito monetę kolekcjonerską o nominale 100 steloj, wykonaną z czystego srebra. W późniejszych latach kontynuowano emisję pamiątkowych steloj.

[[Kategoria:Waluty]]
[[Kategoria:Monety zagraniczne]]

Spesmilo

2026-04-01T07:04:26Z

Azoniasty:

[[Plik:1 Spesmilo.png|350px|thumb|Moneta 1₷. Na rewersie [[Ludwik Zamenhof]]]]
{{commonscat|Spesmilo}}
'''Spesmilo''' – dawna międzynarodowa jednostka monetarna zaproponowana w 1907 przez René de Sausserego i stosowana przed I wojną światową, głównie przez esperantystów i powołany przez nich organ nazwany ''Ĉefbanko Esperantista''.

''Spesmilo'' był warty 0,733 grama czystego złota, co w tamtych czasach wynosiło około połowę [[Dolar amerykański|dolara amerykańskiego]], dwóch [[Szyling brytyjski|szylingów brytyjskich]], jednego [[Rubel rosyjski|rubla rosyjskiego]], bądź dwa i pół [[Frank szwajcarski|franka szwajcarskiego]].

Podstawową jednostką było ''speso'', 1000 ''spesoj'' to 1 spesmilo<ref>{{Cytuj |tytuł = Eventoj n-ro 050 - 2/marto 1994 |data dostępu = 2021-05-28 |opublikowany = www.eventoj.hu |url = http://www.eventoj.hu/arkivo/eve-050.htm}}</ref>.

Nieprawdziwe banknoty tej waluty są używane w esperanckiej wersji znanej gry Monopoly<ref>{{Cytuj |tytuł = Monopolo - Vikilibroj |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = eo.wikibooks.org |url = https://eo.wikibooks.org/wiki/Monopolo |język = eo}}</ref>.

== Symbol ==
[[Plik:SpesmiloItalic.png|thumb|200px|Symbol ''spesmilo'' (₷)]]
Symbol ''spesmilo'' jest [[Monogram|monogramem]] kursywy "S", której ogonek połączony jest z "m"<ref>{{Cytuj |autor = Michael Everson |tytuł = Proposal to encode the Esperanto SPESMILO SIGN in the UCS |url = http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3390.pdf}}</ref>.

Symbol (₷) został dodany w 2009 do Unikodu z kodem <code>20B7</code><ref>{{Cytuj |autor = Andrew West |tytuł = BabelStone Blog: What's new in Unicode 5.2 ? |data = 2008-04-27 |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = BabelStone Blog |url = https://web.archive.org/web/20190707133704/http://babelstone.blogspot.com:80/2008/04/whats-new-in-unicode-52.html}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[Stelo]]

[[Kategoria:Monety zagraniczne]]
[[Kategoria:Waluty]]

Użytkownik:Azoniasty/brudnopis

2026-04-01T07:02:44Z

Azoniasty: /* Artykuły na stanie */

Szablon:Rocznice 11 stycznia

2026-04-01T06:45:45Z

Azoniasty:

== Wydarzenia ==
* [[1924]] – Sejm uchwalił ustawę o naprawie skarbu i reformie walutowej, w wyniku której wprowadzony zostały złoty o parytecie równy frankowi szwajcarskiemu.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 10 stycznia

2026-04-01T06:29:41Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "== Wydarzenia == * 1765 – Stanisław August Poniatowski powołał Komisję Menniczą pod przewodnictwem kanclerzy wielkiego koronnego Andrzeja Zamojskiego i litewskiego Michała Czartoryskiego, stawiając przed nią zadanie stworzenia nowego systemu monetarnego. Komisja doprowadziła do otwarcia nieczynnych mennic krajowych; 10 lutego 1766 roku wydano uniwersał o monecie, który wprowadzał nowy standard złotego polskiego. Kategoria:Kartki z kalendarza"

== Wydarzenia ==
* 1765 – [[Stanisław August Poniatowski]] powołał Komisję Menniczą pod przewodnictwem kanclerzy wielkiego koronnego Andrzeja Zamojskiego i litewskiego Michała Czartoryskiego, stawiając przed nią zadanie stworzenia nowego systemu monetarnego. Komisja doprowadziła do otwarcia nieczynnych mennic krajowych; 10 lutego 1766 roku wydano uniwersał o monecie, który wprowadzał nowy standard złotego polskiego.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 9 stycznia

2026-04-01T06:27:19Z

Azoniasty:

[[File:POL warsaw mennica polska.JPG|200px|right|thumb|Aktualna siedziba Mennicy Warszawskiej]]
== Wydarzenia ==
* 1796 – [[Mennica Warszawska]] została zamknięta w wyniku rozbiorów. Wkrótce po wkroczeniu armii pruskiej do Warszawy została zamknięta i przejęta przez państwo pruskie; jej działalność wznowiono dopiero 14 lat później.

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
* 1737 – Joseph Hilarius Eckhel (9 lub 13 stycznia 1737 r. – 1798) – austriacki jezuita i numizmatyk, zwany „ojcem numizmatyki". Stworzył naukową metodologię klasyfikacji i badania monet, która zrewolucjonizowała numizmatykę.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Plik:POL warsaw mennica polska.JPG

2026-04-01T06:26:53Z

Azoniasty:

Szablon:Rocznice 9 stycznia

2026-04-01T06:26:02Z

Azoniasty:

[[File:POL warsaw mennica polska.JPG|200px|right|Aktualna siedziba Mennicy Warszawskiej]]
== Wydarzenia ==
* 1796 – [[Mennica Warszawska]] została zamknięta w wyniku rozbiorów. Wkrótce po wkroczeniu armii pruskiej do Warszawy została zamknięta i przejęta przez państwo pruskie; jej działalność wznowiono dopiero 14 lat później.

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
* 1737 – Joseph Hilarius Eckhel (9 lub 13 stycznia 1737 r. – 1798) – austriacki jezuita i numizmatyk, zwany „ojcem numizmatyki". Stworzył naukową metodologię klasyfikacji i badania monet, która zrewolucjonizowała numizmatykę.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 9 stycznia

2026-04-01T06:24:26Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "Aktualna siedziba Mennicy Warszawskiej == Wydarzenia == * 1796 – Mennica Warszawska została zamknięta w wyniku rozbiorów. Wkrótce po wkroczeniu armii pruskiej do Warszawy została zamknięta i przejęta przez państwo pruskie; jej działalność wznowiono dopiero 14 lat później. == Ludzie == === Urodzili się === * 1737 – Joseph Hilarius Eckhel (9 lub 13 stycznia 1737 r. – 1798) – austriacki jezuit…"

[[File:Mennica Polska DSC 1532.JPG|200px|right|Aktualna siedziba Mennicy Warszawskiej]]
== Wydarzenia ==
* 1796 – [[Mennica Warszawska]] została zamknięta w wyniku rozbiorów. Wkrótce po wkroczeniu armii pruskiej do Warszawy została zamknięta i przejęta przez państwo pruskie; jej działalność wznowiono dopiero 14 lat później.

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
* 1737 – Joseph Hilarius Eckhel (9 lub 13 stycznia 1737 r. – 1798) – austriacki jezuita i numizmatyk, zwany „ojcem numizmatyki". Stworzył naukową metodologię klasyfikacji i badania monet, która zrewolucjonizowała numizmatykę.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 8 stycznia

2026-04-01T06:18:58Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "Brak rocznic związanych z tą datą. Kategoria:Kartki z kalendarza"

Brak rocznic związanych z tą datą.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji

2026-03-30T13:55:23Z

Azoniasty: /* Jak edytować? */

{{Dopracować|Rozbudować stronę - w wolnym czasie}}
{{Skrót|PEN:Szybki wstęp do edycji}}
<big><big><center>'''Szybki wstęp do edycji'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie pokrótce rozpoczęcie edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Jak edytować? ==
[[File:Edytuj!.png|400px|thumb|Przycisk służący do edytowania został wyróżniony niebieską pętlą.]]
Jeżeli chcesz zacząć edycję, naciśnij na przycisk ''Edytuj'' lub też ''Edytuj kod źródłowy''. Został on zaznaczony na zrzucie ekranu po prawej stronie. Po jego naciśnięciu pojawi się edytor. W zależności od urządzenia, którego pragniemy używać do redagowania zasobów PEN oraz naciśniętego przycisku, wyróżnia się dwa rodzaje edytorów stron:
* edytor wizualny (na np. Wikipedii pod nazwą ''VisualEditor'') – domyślny na np. Wikipedii, interfejsem przypomina okno edytora tekstu, takiego jak Word;
* edytor kodu źródłowego – uruchamiamy go przyciskiem ''edytuj kod źródłowy'', lub ''edytuj'', wygląda podobnie do interfejsu programów służących do pisania kodu komputerowego.

Na naszej stronie dostępny jest '''wyłącznie edytor kodu źródłowego''', co może być przeszkodą dla użytkowników mniej obytych z komputerem. Nasz poradnik przedstawi pokrótce, jak redagujemy Encyklopedię. To nie jest trudne i nie należy się tego bać.
=== Jak korzystać z edytora? ===
[[File:Edytor.png|500px|right|thumb|Po naciśnięciu na przycisk powinniśmy zauważyć widok podobny do powyższego.]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji

2026-03-30T13:54:25Z

Azoniasty: /* Jak edytować? */

{{Dopracować|Rozbudować stronę - w wolnym czasie}}
{{Skrót|PEN:Szybki wstęp do edycji}}
<big><big><center>'''Szybki wstęp do edycji'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie pokrótce rozpoczęcie edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Jak edytować? ==
[[File:Edytuj!.png|400px|thumb|Przycisk służący do edytowania został wyróżniony niebieską pętlą.]]
Jeżeli chcesz zacząć edycję, naciśnij na przycisk ''Edytuj'' lub też ''Edytuj kod źródłowy''. Został on zaznaczony na zrzucie ekranu po prawej stronie. Po jego naciśnięciu pojawi się edytor. W zależności od urządzenia, którego pragniemy używać do redagowania zasobów PEN oraz naciśniętego przycisku, wyróżnia się dwa rodzaje edytorów stron:
* edytor wizualny (na np. Wikipedii pod nazwą ''VisualEditor'') – domyślny przy naciśnięciu przycisku ''edytuj'', interfejsem przypomina okno edytora tekstu, takiego jak np. Word;
* edytor kodu źródłowego – uruchamiamy go przyciskiem ''edytuj kod źródłowy'', czasem przy samym ''edytuj'', gdy mamy urządzenie edytora wizualnego niewspierające, wygląda podobnie do interfejsu programów służących do pisania kodu komputerowego.

Na naszej stronie dostępny jest '''wyłącznie edytor kodu źródłowego''', co może być przeszkodą dla użytkowników mniej obytych z komputerem. Nasz poradnik przedstawi pokrótce, jak redagujemy Encyklopedię. To nie jest trudne i nie należy się tego bać.
=== Jak korzystać z edytora? ===
[[File:Edytor.png|500px|right|thumb|Po naciśnięciu na przycisk powinniśmy zauważyć widok podobny do powyższego.]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji

2026-03-30T13:53:17Z

Azoniasty: /* Jak korzystać z edytora? */

{{Dopracować|Rozbudować stronę - w wolnym czasie}}
{{Skrót|PEN:Szybki wstęp do edycji}}
<big><big><center>'''Szybki wstęp do edycji'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie pokrótce rozpoczęcie edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Jak edytować? ==
[[File:Edytuj!.png|400px|thumb|Przycisk służący do edytowania został wyróżniony niebieską pętlą.]]
Jeżeli chcesz zacząć edycję, naciśnij na przycisk ''Edytuj'' lub też ''Edytuj kod źródłowy''. Został on zaznaczony na zrzucie ekranu po prawej stronie. Po jego naciśnięciu pojawi się edytor. W zależności od urządzenia, którego pragniemy używać do redagowania zasobów PEN oraz naciśniętego przycisku, wyróżnia się dwa rodzaje edytorów stron:
* edytor wizualny (na np. Wikipedii pod nazwą ''VisualEditor'') – domyślny przy naciśnięciu przycisku ''edytuj'', interfejsem przypomina okno edytora tekstu, takiego jak np. Word;
* edytor kodu źródłowego – uruchamiamy go przyciskiem ''edytuj kod źródłowy'', czasem przy samym ''edytuj'', gdy mamy urządzenie edytora wizualnego niewspierające, wygląda podobnie do interfejsu programów służących do pisania kodu komputerowego.

Nasz poradnik przedstawi pokrótce metody korzystania z obydwu edytorów w sposób prosty i przyjemny, a czytelnik wybierze dla siebie najbardziej komfortową metodę. To nie jest trudne i nie należy się tego bać.
=== Jak korzystać z edytora? ===
[[File:Edytor.png|500px|right|thumb|Po naciśnięciu na przycisk powinniśmy zauważyć widok podobny do powyższego.]]

Plik:Edytor.png

2026-03-30T13:52:44Z

Azoniasty: Okno edytora na przykładzie artykułu o tymfie. Na potrzeby PEN:Szybki wstęp do edycji.

== Opis ==
Okno edytora na przykładzie artykułu o [[tymf]]ie.

Na potrzeby [[PEN:Szybki wstęp do edycji]].

Plik:Edytuj!.png

2026-03-30T13:51:02Z

Azoniasty: Azoniasty przesłał nową wersję Plik:Edytuj!.png

== Opis ==
Przycisk "edytuj" na PEN. Do [[PEN:Szybki wstęp do edycji]]

Szablon:Rocznice 15 listopada

2026-03-30T13:43:45Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[Plik:6 groszy zamosc 1813 awers.jpg|thumb|150px|6 groszy Zamość 1813 r. (awers)]]
[[Plik:6 groszy zamosc 1813 rewers.jpg|thumb|150px|6 groszy Zamość 1813 r. (rewers)]]
[[Plik:Stanisław Bizański-H.Sienkiewicz.jpg|thumb|150px|[[Henryk Sienkiewicz]]]]
==Wydarzenia==

* [[1816]] – Dowództwo twierdzy Zamość w wyniku przedłużającego się oblężenia przez armię rosyjską wyemitowało monety obiegowe (Cu), o nominale [[Pieniądz w oblężeniu Zamościa (1813)|6 groszy]].
* [[1920]] – Na mocy postanowień traktatu wersalskiego powołano do życia [[Wolne Miasto Gdańsk]].
* [[1995]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował [[Srebro|srebrną]] monetę kolekcjonerską ''[[Monety kolekcjonerskie III RP w 1995|Igrzyska XXVI Olimpiady - Atlanta 1996]]'' (Ag 925), o nominale 20 złotych.
* [[2017]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Odkryj Polskę (seria monet)|Odkryj Polskę]] okolicznościową monetę obiegową ''Centralny Okręg Przemysłowy'' (bimetal, pierścień [[Miedzionikiel|MN]], rdzeń z [[Brązal]]u), o nominale 5 złotych.

== Ludzie ==
=== Zmarli ===
* [[1916]] – [[Henryk Sienkiewicz]] - jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w., laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 24 listopada

2026-03-30T13:41:15Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[File:Klasztor moneta.jpg|200px|right]]
Tego dnia zgodnie z polskim zwyczajem odbywają się Katarzynki – żeński odpowiednik Andrzejek.

==Wydarzenia==
* [[1644]] – W Warszawie odsłonięto kolumnę Zygmunta III.
* [[2010]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Zabytki Kultury Materialnej w Polsce (seria monet)|Zabytki Kultury Materialnej w Polsce]] okolicznościową monetę obiegową ''Krzeszów'' ([[Nordic gold|NG]]) o nominale 2 złotych.
* [[2022]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Odkryj Polskę (seria monet)|Odkryj Polskę]] okolicznościową monetę obiegową ''Klasztor pobenedyktyński na Świętym Krzyżu'' (bimetal - pierścień MN25, rdzeń CuAl6Ni2) o nominale 5 złotych.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Plik:Klasztor moneta.jpg

2026-03-30T13:40:44Z

Azoniasty: moneta 5 złotych "Klasztor pobenedyktyński na Świętym Krzyżu"

== Opis ==
moneta 5 złotych "Klasztor pobenedyktyński na Świętym Krzyżu"

Szablon:Rocznice 1 stycznia

2026-03-30T13:39:15Z

Azoniasty:

[[Plik:10 złotych nowe.jpg|200px|right|thumb|Banknot o nominale 10 złotych wprowadzony podczas denominacji]]
Obchodzimy nowy rok wg kalendarza gregoriańskiego.
== Wydarzenia ==
* 1796 – Adam Eckfeldt zostaje formalnie mianowany asystentem zarządcy Mennicy Stanów Zjednoczonych w Filadelfii; podczas swojej kariery zapoczątkował kolekcję mennicy, odkładając niezwykłe monety przynoszone jako kruszec – zbiór ten przekształcił się ostatecznie w Narodową Kolekcję Numizmatyczną Smithsonian Institution.
* 1868 – władza cesarska zamknęła Mennicę Warszawską; jej wyposażenie zostało wywiezione do Petersburga.
* 1995 – do obiegu weszły nowe polskie pieniądze poprzez denominację, w ramach której wprowadzono złotego w obecnej postaci (1 nowy złoty = 10 000 starych złotych).

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 7 stycznia

2026-03-30T13:38:51Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "== Wydarzenia == * 1789 – w Filadelfii ukazują się pierwsze amerykańskie gazety publikujące informacje o systemie monetarnym młodych Stanów Zjednoczonych, co było krokiem do późniejszego powstania Mennicy Stanów Zjednoczonych. * 1795 – Stanisław August Poniatowski, twórca reformy monetarnej i założyciel Mennicy Warszawskiej, pod eskortą rosyjską został wywieziony z Warszawy do Grodna. == Ludzie == === Urodzili się === 1840 – Mieczysław Kurn…"

== Wydarzenia ==
* 1789 – w Filadelfii ukazują się pierwsze amerykańskie gazety publikujące informacje o systemie monetarnym młodych Stanów Zjednoczonych, co było krokiem do późniejszego powstania Mennicy Stanów Zjednoczonych.
* 1795 – Stanisław August Poniatowski, twórca reformy monetarnej i założyciel Mennicy Warszawskiej, pod eskortą rosyjską został wywieziony z Warszawy do Grodna.
== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
1840 – Mieczysław Kurnatowski, antykwariusz i numizmatyk, urodzony w Zdziechowie koło Gniezna (zm. 1905)

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 6 stycznia

2026-03-30T13:34:43Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[Plik:1944 10 złotych seria AA lubelka awers gndm.jpg|thumb|150px|10 złotych emisji tzw. ''lubelskiej'' 1944 r.]]

Ze świąt nietypowych: '''[[Filatelistyka#Dzień Filatelisty|dzień filatelisty]]''', w kościele katolickim święto Trzech Króli, Boże Narodzenie w kościele prawosławnym

== Wydarzenia ==
* [[1893]] – W Krakowie powołano stowarzyszenie filatelistyczne „Klubu Filatelistów”.
* [[1945]] – ogłoszono dekret o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce, efektem którego banknoty tzw. emisji "lubelskiej" stały się jedynym prawnym środkiem płatniczym w Polsce. '''''[[Systemy monetarne w Polsce#System monetarny w latach 1944–1950|czytaj więcej]]'''''

 
[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 5 stycznia

2026-03-30T13:34:03Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[Plik:2012 20 lat WOSP 10 złotych rewers.jpg|thumb|150px|10 złotych ''20 lat WOŚP'' 2012 r.]]

==Wydarzenia==
* [[1580]] – wydano ordynację menniczą, zwana później „Stefanowską”, o polsko-litewskiej unii monetarnej. '''''[[Monety Stefana Batorego#System monetarny|czytaj więcej]]'''''
* [[2012]] – [[NBP]] wyemitował srebrną ([[Srebro|Ag 925]]) monetę kolekcjonerską w kształcie serca w temacie ''Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy - 20 lat'' o nominale 10 złotych.

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
* [[1863]] – [[Antoni Chełmiński]] - numizmatyk, zgromadził jedną z bogatszych kolekcji numizmatycznych na ziemiach polskich, pełną rzadkich okazów, głównie z okresu panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego i pierwszych lat porozbiorowych.
=== Zmarli ===
* [[1969]] – [[Stanisław Niewitecki]] - numizmatyk i działacz społeczny, członek [[PTN]].
 
[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 3 stycznia

2026-03-30T13:33:30Z

Azoniasty:

[[File:Peace dollar reverse.jpg|200px|right|thumb|Rewers ''dolara pokoju'']]
== Wydarzenia ==
* 1766 – Piotrowi Mikołajowi Gartenbergowi powierzono dzierżawę mennic w Gdańsku, Toruniu i Elblągu.
* 1922 – do obiegu trafił ''dolar pokoju'' (Peace Dollar) – srebrna moneta jednodolarowa zaprojektowana przez Anthony’ego de Francisciego, upamiętniająca zakończenie I wojny światowej. Był to ostatni srebrny dolar wybity z przeznaczeniem do obiegu w Stanach Zjednoczonych.

== Zmarli ==
* 1985 – [[Anatol Gupieniec]] – historyk sztuki, numizmatyk, twórca i redaktor „Łódzkiego Numizmatyka”.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 2 stycznia

2026-03-30T13:32:54Z

Azoniasty:

[[File:NNC-US-1892-10C-Barber Dime.jpg|200px|right|thumb|Przykład monety zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera]]
== Wydarzenia ==
* 1892 – rozpoczęto produkcję monet Barbera – serii zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera, głównego rytownika Mennicy Stanów Zjednoczonych, obejmującej dziesięciocentówkę, ćwierćdolara i półdolara.
* 1959 – mennice w Filadelfii i Denver rozpoczęły produkcję centa z wizerunkiem Pomnika Lincolna United States Mint, zastępując dotychczasowy rewers z kłosami pszenicy z okazji 150. rocznicy urodzin Abrahama Lincolna.
* 2025 – Mennica Stanów Zjednoczonych rozpoczęła sprzedaż monet upamiętniających 250. rocznicę powstania Korpusu Piechoty Morskiej USA, w tym złotej monety 5-dolarowej, srebrnego dolara i półdolara wykonanego z miedzioniklu.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 1 grudnia

2026-03-30T13:32:23Z

Azoniasty:

__NOTOC__
Ze świąt nietypowych: obchodzimy Dzień Numizmatyka.
[[Plik:Saint Eloi ordination.jpg|thumb|150px|św. Eligiusz z Noyon]]
[[Plik:1 talar 1810 Sobolewski awers.jpg|thumb|150px|1 talar 1810 r.]]
== Wydarzenia ==
* [[1659]] – W Koronie wprowadzono do obiegu wybite w Ujazdowie szelągi, zwane pot. ''boratynkami''.
* [[1810]] – W uzależnionym od Francji Księstwie Warszawskim wyemitowano [[Bilety kasowe Księstwa Warszawskiego|Bilety Kassowe]] o nominałach 1, 2 oraz 5 talarów.
* [[1815]] – Ukazem cara Aleksandra I Królestow Kongresowe wyemitowało następujące monety:
** [[50 złotych polskich (1817–1819)]] (Au 916),
** [[25 złotych polskich (1817–1819)]] (Au 916),
** [[5 złotych polskich (1816–1818)]] (Ag 868),
** [[2 złote polskie (1816–1820)]] (Ag 593),
** [[1 złoty polski (1818–1819)]] (Ag 593),
** [[10 groszy polskich (1816–1831)]] (Ag 194),
** [[5 groszy polskich (1816–1832)]] (Ag 194),
** [[3 grosze polskie (1817–1818)]] (Cu),
** [[1 grosz polski (1816–1835)]] (Cu),
* [[1832]] – Wraz z upadkiem powstania listopadowego wycofano z obiegu wyemitowane przez Bank Polski banknoty jednozłotowe
* [[1969]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wprowadził do obiegu monetę obiegową ''[[10 złotych wzór 1969 Tadeusz Kościuszko|Tadeusz Kościuszko]]''.
* [[1989]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował banknot ''Stanisław Staszic'' o nominale 50 000 złotych.
* [[1999]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Zabytki Kultury Materialnej w Polsce (seria monet)|Zabytki Kultury Materialnej w Polsce]] kolekcjonerską monetę srebrną (Ag 925) o nominale 20 złotych oraz okolicznościową monetę obiegową ([[Nordic gold|NG]]) o nominale 2 złotych; obie o temacie ''Pałac Potockich w Radzyniu Podlaskim''.
* [[2004]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Herby województw (seria monet)|Herby województw]] okolicznościową monetę obiegową ''Województwo śląskie'' ([[Nordic gold|NG]]) o nominale 2 złotych.
* [[2010]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Historia polskiej muzyki rozrywkowej (seria monet)|Historia polskiej muzyki rozrywkowej]] kolekcjonerską monetę srebrną (Ag 925) o nominale 10 złotych oraz okolicznościową monetę obiegową ([[Nordic gold|NG]]) o nominale 2 złotych; obie o temacie ''Krzysztof Komeda''.
* [[2022]] – [[Narodowy Bank Polski|NBP]] wyemitował w serii [[Skarby Stanisława Augusta (seria monet)|Skarby Stanisława Augusta]] kolekcjonerską monetę złotą (Au 999,9) o nominale 500 złotych oraz kolekcjonerską monetę srebrną (Ag 999) o nominale 50 złotych; obie o temacie ''August II Mocny''.

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===
* [[1972]] – [[Norbert Wójtowicz]] - polski historyk, teolog, pedagog i publicysta, członek PTN.
=== Zmarli ===
* [[660]] – [[Eligiusz z Noyon]] - urzędnik dworski z czasów panowania Merowingów, biskup Noyonu i Tournai (641-659), misjonarz, święty Kościoła katolickiego i ewangelickiego. Patron numizmatyków, złotników, zegarmistrzów, kowali i innych rzemieślników pracujących w metalu.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Poradnik numizmatyczny dla początkujących

2026-03-30T13:30:20Z

Azoniasty:

{{skrót|[[PEN:Poradnik]]; [[PEN:PNP]]}}
'''Poradnik numizmatyczny dla początkujących''' – zbiór prostych i przystępnych filmików, ukazujących podstawy pracy i edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

= Poradniki obsługi i edycji =
== 1. Podstawy korzystania i nawigacji po stronie ==
<youtube>TQdKDmLpjdk</youtube>

== 2. Elementy dobrego artykułu ==
<youtube>xuaKk-UhwHg</youtube>

= Poradniki dla Ekspertów =

= Zaplanowane poradniki =
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji|Szybki wstęp do edycji]]
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Zatwierdzanie nowych wersji artykułów|Zatwierdzanie nowych wersji artykułów]] (poradnik dla osób z uprawnieniami redaktora bądź administratora)
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie|Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie]]
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu|Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu]]
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Zaawansowana edycja i wstęp do szablonów|Zaawansowana edycja i wstęp do szablonów]]
* [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szablony|Szablony i "magiczne słowa"]]

Sugestie poradników proszę umieszczać w zakładce Dyskusja.

Szablon:Rocznice 3 stycznia

2026-03-19T10:11:43Z

Azoniasty:

[[File:Peace dollar reverse.jpg|200px|right|thumb|Rewers ''dolara pokoju'']]
== Wydarzenia ==
* 1766 – Piotrowi Mikołajowi Gartenbergowi powierzono dzierżawę mennic w Gdańsku, Toruniu i Elblągu.
* 1922 – do obiegu trafił ''dolar pokoju'' (Peace Dollar) – srebrna moneta jednodolarowa zaprojektowana przez Anthony’ego de Francisciego, upamiętniająca zakończenie I wojny światowej. Był to ostatni srebrny dolar wybity z przeznaczeniem do obiegu w Stanach Zjednoczonych.

== Zmarli ==
* 1985 – [[Anatol Gupieniec]] - historyk sztuki, numizmatyk, twórca i redaktor „Łódzkiego Numizmatyka”.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 2 stycznia

2026-03-19T10:08:07Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "Przykład monety zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera == Wydarzenia == * 1892 – rozpoczęto produkcję monet Barbera — serii zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera, głównego rytownika Mennicy Stanów Zjednoczonych, obejmującej dziesięciocentówkę, ćwierćdolara i półdolara. * 1959 – mennice w Filadelfii i Denver rozpoczęły produkcję centa z wizerunkiem Pomnika Lincolna United State…"

[[File:NNC-US-1892-10C-Barber Dime.jpg|200px|right|thumb|Przykład monety zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera]]
== Wydarzenia ==
* 1892 – rozpoczęto produkcję monet Barbera — serii zaprojektowanej przez Charlesa E. Barbera, głównego rytownika Mennicy Stanów Zjednoczonych, obejmującej dziesięciocentówkę, ćwierćdolara i półdolara.
* 1959 – mennice w Filadelfii i Denver rozpoczęły produkcję centa z wizerunkiem Pomnika Lincolna United States Mint, zastępując dotychczasowy rewers z kłosami pszenicy z okazji 150. rocznicy urodzin Abrahama Lincolna.
* 2025 – Mennica Stanów Zjednoczonych rozpoczęła sprzedaż monet upamiętniających 250. rocznicę powstania Korpusu Piechoty Morskiej USA, w tym złotej monety 5-dolarowej, srebrnego dolara i półdolara wykonanego z miedzioniklu.

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 1 stycznia

2026-03-19T10:04:29Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "Banknot o nominale 10 złotych wprowadzony podczas denominacji Obchodzimy nowy rok wg kalendarza gregoriańskiego. == Wydarzenia == * 1796 – Adam Eckfeldt zostaje formalnie mianowany asystentem zarządcy Mennicy Stanów Zjednoczonych w Filadelfii; podczas swojej kariery zapoczątkował kolekcję mennicy, odkładając niezwykłe monety przynoszone jako kruszec — zbiór ten przekształcił się ostatecznie w Narodow…"

[[Plik:10 złotych nowe.jpg|200px|right|thumb|Banknot o nominale 10 złotych wprowadzony podczas denominacji]]
Obchodzimy nowy rok wg kalendarza gregoriańskiego.
== Wydarzenia ==
* 1796 – Adam Eckfeldt zostaje formalnie mianowany asystentem zarządcy Mennicy Stanów Zjednoczonych w Filadelfii; podczas swojej kariery zapoczątkował kolekcję mennicy, odkładając niezwykłe monety przynoszone jako kruszec — zbiór ten przekształcił się ostatecznie w Narodową Kolekcję Numizmatyczną Smithsonian Institution.
* 1868 – władza cesarska zamknęła Mennicę Warszawską; jej wyposażenie zostało wywiezione do Petersburga.
* 1995 – do obiegu weszły nowe polskie pieniądze poprzez denominację, w ramach której wprowadzono złotego w obecnej postaci (1 nowy złoty = 10 000 starych złotych).

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Plik:10 złotych nowe.jpg

2026-03-19T10:03:38Z

Azoniasty:

Szablon:Rocznice 6 stycznia

2026-03-19T10:00:09Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[Plik:1944 10 złotych seria AA lubelka awers gndm.jpg|thumb|150px|10 złotych emisji tzw. ''lubelskiej'' 1944 r.]]

Ze świąt nietypowych: dzień '''[[Filatelistyka#Dzień Filatelisty|filatelisty]]''', w kościele katolickim święto Trzech Króli, Boże Narodzenie w kościele prawosławnym

== Wydarzenia ==
* [[1893]] – W Krakowie powołano stowarzyszenie filatelistyczne „Klubu Filatelistów”.
* [[1945]] – ogłoszono dekret o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce, efektem którego banknoty tzw. emisji "lubelskiej" stały się jedynym prawnym środkiem płatniczym w Polsce. '''''[[Systemy monetarne w Polsce#System monetarny w latach 1944–1950|czytaj więcej]]'''''

 
[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 1 listopada

2026-03-19T09:56:41Z

Azoniasty:

__NOTOC__
[[Plik:Cross of Order ogf the White Eagle from 1921.PNG|thumb|Order Orła Białego]]
== Wydarzenia ==
* [[1705]] – Król August II Mocny ustanowił [[Order Orła Białego]].

== Ludzie ==
=== Urodzili się ===

 

=== Zmarli ===

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 19 marca

2026-03-19T09:56:02Z

Azoniasty:

[[File:Jan Zamoyski.PNG|200px|right|thumb|Jan Zamoyski, polski mąż stanu]]
== Wydarzenia ==
* 1831 – miał miejsce pierwszy udokumentowany napad na bank w historii Stanów Zjednoczonych — złodzieje skradli 245 000 dolarów z City Bank na Wall Street; większość pieniędzy odzyskano.
* 1920 – Józef Piłsudski mianowany na marszałka Polski (jego wizerunek wielokrotnie upamiętniany był na polskich monetach i medalach okolicznościowych).
* 2026 – mennica Stanów Zjednoczonych rozpoczyna przyjmowanie zamówień na srebrny medal prezydencki upamiętniający Woodrowa Wilsona. Medal należy do serii Presidential Silver Medal Series i jest bity w srebrze próby 0,999.

== Urodzili się ==
* 1542 – Jan Zamoyski (zm. 1605) – polski mąż stanu, wielki kanclerz koronny i hetman wielki koronny — postać uwieczniona na licznych medalach polskich, m.in. z okazji przeniesienia Akademii Zamojskiej (1822) oraz na srebrnej monecie kolekcjonerskiej Mennicy Polskiej z serii „Utracone Dzieła Sztuki" (2015).

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Szablon:Rocznice 19 marca

2026-03-19T09:55:34Z

Azoniasty: Utworzono nową stronę "Jan Zamoyski, polski mąż stanu == Wydarzenia == * 1831 – miał miejsce pierwszy udokumentowany napad na bank w historii Stanów Zjednoczonych — złodzieje skradli 245 000 dolarów z City Bank na Wall Street; większość pieniędzy odzyskano. * 1920 – Józef Piłsudski mianowany na marszałka Polski (jego wizerunek wielokrotnie upamiętniany był na polskich monetach i medalach okolicznościowych). * 2026 – menn…"

[[File:Jan Zamoyski.PNG|300px|right|thumb|Jan Zamoyski, polski mąż stanu]]
== Wydarzenia ==
* 1831 – miał miejsce pierwszy udokumentowany napad na bank w historii Stanów Zjednoczonych — złodzieje skradli 245 000 dolarów z City Bank na Wall Street; większość pieniędzy odzyskano.
* 1920 – Józef Piłsudski mianowany na marszałka Polski (jego wizerunek wielokrotnie upamiętniany był na polskich monetach i medalach okolicznościowych).
* 2026 – mennica Stanów Zjednoczonych rozpoczyna przyjmowanie zamówień na srebrny medal prezydencki upamiętniający Woodrowa Wilsona. Medal należy do serii Presidential Silver Medal Series i jest bity w srebrze próby 0,999.

== Urodzili się ==
* 1542 – Jan Zamoyski (zm. 1605) – polski mąż stanu, wielki kanclerz koronny i hetman wielki koronny — postać uwieczniona na licznych medalach polskich, m.in. z okazji przeniesienia Akademii Zamojskiej (1822) oraz na srebrnej monecie kolekcjonerskiej Mennicy Polskiej z serii „Utracone Dzieła Sztuki" (2015).

[[Kategoria:Kartki z kalendarza]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu

2026-03-19T09:41:33Z

Azoniasty: /* Prześlij! */

{{Skrót|PEN:Grafika}}
<center><big><big>'''Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu'''</big></big></center>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie wgrywanie zdjęć na Polską Encyklopedię Numizmatyczną.
== Publikowanie na serwerach PEN ==
[[File:Kreator przesyłania - 1.png|thumb|400px|Fragment kreatora przesyłania]]
Jeżeli chcesz publikować swój plik na naszych serwerach, możesz nacisnąć [[Specjalna:Prześlij|tutaj]]. Zobaczysz wtedy widok podobny do tego po prawej stronie. Omówmy sobie teraz poszczególne elementy.

=== Przed przesyłaniem ===
Przed przesłaniem swojego pliku warto dowiedzieć się, jak działa ich publikacja na stronie. Poniżej dowiesz się, jaki kod odpowiada za wyświetlanie pliku i w jaki sposób się to dzieje.

* <code><nowiki>[[Plik:Plik.jpg]]</nowiki></code> pokaże plik w pełnej postaci
* <code><nowiki>[[Plik:Plik.png|200px|thumb|left|podpis grafiki]]</nowiki></code> pokaże szeroką na 200 pikseli miniaturkę umieszczoną przy lewym marginesie, otoczoną ramką, z podpisem „podpis grafiki”
* <code><nowiki>[[Media:Plik.ogg]]</nowiki></code> utworzy bezpośredni link do pliku bez wyświetlania samego pliku.

=== Ramka 1: Plik źródłowy ===
Pierwsza ramka na stronie nazywa się ''Plik źródłowy''. Zawiera ona dwa elementy:
* ''Nazwa pierwotna:''
* ''informacje o maksymalnym rozmiarze pliku i dopuszczonych formatach.''

Element ''Nazwa pierwotna'' zawiera obok przycisk o nazwach podobnych do ''Wybierz plik'', ''Browse…'' lub też ''Przeglądaj'' – w zależności od używanej przez Ciebie przeglądarki internetowej. Po jego naciśnięciu możesz wybrać plik do przesłania i go zaakceptować. Gdy to zrobisz, zamiast komunikatu typu ''No file selected'', ''Brak pliku'' lub ''Nie wybrano pliku'' zobaczysz nazwę grafiki, którą chcesz przesłać na PEN.

=== Ramka 2: Opis pliku ===
[[File:Kreator przesyłania - 2.png|thumb|400px|Fragment kreatora przesyłania]]
Kolejna ramka, którą musimy odwiedzić, to ''Opis pliku''. Znajdują się tutaj trzy pola:
* Nazwa docelowa - tutaj możesz wpisać nazwę dla pliku (np. ''5 groszy 1949 r. - awers''), pod którą będzie można odwiedzić go na PEN.
* Opis - tutaj możesz opisać wgrany przez siebie plik (co on zawiera, jaka to moneta itp. - możesz formatować tekst tak samo, jak zwykłe artykuły)
* Licencja - tutaj możesz wybrać typ licencji (Creative Commons, domena publiczna, etc.) - aktualnie na stronie nie ma możliwości wybrania licencji, więc jedyną dostępną (również domyślną opcją) jest ''Nie wybrano''. Kiedy naprawi się licencje, rozpiszę je tutaj wraz z ich opisami.

=== Ramka 3: Opcje przesyłania ===
Ostatnia ramka zawiera dwie opcje:
* Obserwuj ten plik - domyślnie zaznaczona. Oznacza ona, że dostaniesz powiadomienie, jeżeli plik zostanie usunięty bądź zmieniony. Podobnie do tego działa obserwowanie na portalach społecznościowych czy subskrypcje na YouTube.
* Ignoruj wszystkie ostrzeżenia - możesz zaznaczyć tę opcję w razie, gdy obawiasz się, że wyskoczy błąd, którego nie potrafisz naprawić. Gdy to zrobisz, oprogramowanie samo spróbuje naprawić błąd za ciebie.

=== Prześlij! ===
Po naciśnięciu przycisku ''Prześlij plik'' zostaniesz przekierowany na stronę, gdzie zostanie wyświetlony opublikowany obrazek. Brawo, Twoja grafika jest opublikowana i możesz teraz używać jej w dowolnym artykule w sposób przedstawiony przeze mnie powyżej.

== Zobacz też inne strony pomocy! ==
* [[PEN:Twój pierwszy artykuł|Twój pierwszy artykuł]]
* [[PEN:Zaawansowana edycja|Zaawansowana edycja i wstęp do szablonów]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Poradnik na Początek

2026-03-19T09:39:23Z

Azoniasty: Zmiana elementu docelowego przekierowania z Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Poradnik na początek na Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Poradnik numizmatyczny dla początkujących

#PATRZ [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Poradnik numizmatyczny dla początkujących]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji

2026-03-19T09:37:20Z

Azoniasty: /* Jak edytować? */

{{Dopracować|Rozbudować stronę - w wolnym czasie}}
{{Skrót|PEN:Szybki wstęp do edycji}}
<big><big><center>'''Szybki wstęp do edycji'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie pokrótce rozpoczęcie edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Jak edytować? ==
[[File:Edytuj!.png|400px|thumb|Przycisk służący do edytowania został wyróżniony niebieską pętlą.]]
Jeżeli chcesz zacząć edycję, naciśnij na przycisk ''Edytuj'' lub też ''Edytuj kod źródłowy''. Został on zaznaczony na zrzucie ekranu po prawej stronie. Po jego naciśnięciu pojawi się edytor. W zależności od urządzenia, którego pragniemy używać do redagowania zasobów PEN oraz naciśniętego przycisku, wyróżnia się dwa rodzaje edytorów stron:
* edytor wizualny (na np. Wikipedii pod nazwą ''VisualEditor'') – domyślny przy naciśnięciu przycisku ''edytuj'', interfejsem przypomina okno edytora tekstu, takiego jak np. Word;
* edytor kodu źródłowego – uruchamiamy go przyciskiem ''edytuj kod źródłowy'', czasem przy samym ''edytuj'', gdy mamy urządzenie edytora wizualnego niewspierające, wygląda podobnie do interfejsu programów służących do pisania kodu komputerowego.

Nasz poradnik przedstawi pokrótce metody korzystania z obydwu edytorów w sposób prosty i przyjemny, a czytelnik wybierze dla siebie najbardziej komfortową metodę. To nie jest trudne i nie należy się tego bać.
=== Jak korzystać z edytora? ===

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie

2026-03-19T09:35:28Z

Azoniasty:

{{skrót|PEN:Twój pierwszy artykuł}}
<big><big><center>'''Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! Ten poradnik pomoże Ci napisać i poprawnie sformatować swój pierwszy artykuł w Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Cechy dobrego artykułu ==
Jeżeli chcesz napisać swoje pierwsze hasło, warto zadbać o kilka podstawowych rzeczy:

* '''Znajomość tematu lub zaufane źródła''' – najlepiej pisać o rzeczach, które się zna. Jeżeli nie, korzystaj z wiarygodnych źródeł (np. Wikipedii, książek, katalogów). Dzięki temu informacje w artykule będą miały sens i będą wiarygodne.
* '''Neutralny punkt widzenia''' – unikaj własnych opinii i ocen. Artykuł encyklopedyczny nie jest miejscem na poglądy autora (np. polityczne).
* '''Unikaj porównań typu „to jest lepsze od tamtego”''' – takie informacje nie są potrzebne w encyklopedii. Jeżeli coś jest problematyczne lub kontrowersyjne, opisz to rzeczowo (np. pisząc o słabym składzie stopu tymfów).
* '''Zadbaj o przydatne informacje''' – dane takie jak nakład monety, okres emisji czy mennica są często bardzo cenne dla czytelnika.
* '''Dodawaj przypisy''' – dzięki nim wiadomo, skąd pochodzi dana informacja albo na czym opierał się autor. Są one bardzo ważne przy sprawdzaniu treści.
* '''Prawa autorskie''' – bez zgody autora ''nie wolno używać'' cudzych prac objętych prawem autorskim. Nie dotyczy to domeny publicznej oraz materiałów na wolnych licencjach (np. Creative Commons). Więcej informacji znajdziesz na stronie na temat [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Prawa autorskie|prawa autorskiego]].

== Formatowanie tekstu ==
Polska Encyklopedia Numizmatyczna jest stroną typu wiki. Oznacza to, że możesz używać wikitekstu, plików z Wikimedia Commons oraz innych mechanizmów znanych z Wikipedii.

Możesz także korzystać z czystego HTML (jeżeli go znasz), jednak nie wszystkie znaczniki działają poprawnie. Najbezpieczniej jest używać metod opisanych poniżej – są sprawdzone i zawsze działają.

'''Pogrubienie''' – używamy trzech apostrofów.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Uważność na drodze jest '''bardzo istotna'''.</nowiki></code>
** Efekt:
*** Uważność na drodze jest '''bardzo istotna'''.

''Kursywa'' – używamy dwóch apostrofów.
** Przykład:
*** <code><nowiki>W ''Leksykonie numizmatycznym'' znajduje się około 3500 haseł.</nowiki></code>
** Efekt:
*** W ''Leksykonie numizmatycznym'' znajduje się około 3500 haseł.

Podkreślenie tekstu – stosujemy znacznik <code><nowiki></nowiki></code> i zamykamy go <code><nowiki></nowiki></code>.
'''Uwaga:''' podkreślenia raczej nie używamy w artykułach, ale może się przydać np. na stronie użytkownika lub w dyskusji.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Czy mógłbyś poprawić wszystkie czerwone linki?</nowiki></code>
** Efekt:
*** Czy mógłbyś poprawić wszystkie czerwone linki?

Oddzielanie fragmentów tekstu – robimy to klawiszem Enter lub znacznikiem <code><nowiki> </nowiki></code>. Wariant <code><nowiki> </nowiki></code> stosowany jest głównie w szablonach.

Linki wewnętrzne – tworzymy je za pomocą <code>[[</code> i <code>]]</code>. Jeżeli chcemy ukryć nazwę linku, używamy znaku <code>|</code>.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Początkujący numizmatycy często zbierają [[Moneta|monety]].</nowiki></code>
** Efekt:
*** Początkujący numizmatycy często zbierają [[Moneta|monety]].

Linki zewnętrzne – zapisujemy je w pojedynczych nawiasach kwadratowych.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Znalazłem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Zamenhof ciekawy artykuł].</nowiki></code>
** Efekt:
*** Znalazłem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Zamenhof ciekawy artykuł].

Zauważ, że nie używamy znaku <code>|</code>, tylko spacji po adresie strony.

Ważna informacja: w celu ochrony przed spamem strona może poprosić Cię o rozwiązanie prostego zadania matematycznego przed zapisaniem edycji.

Listy punktowane – przed każdym elementem wstawiamy gwiazdkę (*). 
Za przykład niech posłużą nam waluty esperanckie: 
<code><nowiki>
* Spesmilo

* Stelo
</nowiki></code> 
da nam następujący efekt:
* Spesmilo
* Stelo

W naszym podglądzie z przyczyn technicznych tego niestety nie widać, aczkolwiek bardzo ważne jest, żeby '''każdy element listy znajdował się w osobnej linii – należy oddzielać je od siebie enterem.'''

Listy numerowane działają tak samo, tylko zamiast gwiazdki używany jest znak # (krzyżyk, hashtag). Listy można też zagnieżdżać, dla przykładu:
* Stelo
** jedno stelo
** dwa steloj
** pięć steloj
** dziesięć steloj (z Ludwikiem)
*** brązowe dziesięć steloj
*** srebrne dziesięć steloj
*** złote dziesięć steloj (podobno najdroższe)

Aby zagnieżdżać listy, używamy dwóch, trzech, a nawet więcej znaków gwiazdki czy krzyżyka.

Przypisy – używamy znacznika <code><nowiki><ref></nowiki></code> i zamykamy go <code><nowiki></ref></nowiki></code>.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Początkujący edytorzy często popełniają błędy<ref>Najczęściej związane z formatowaniem lub brakiem źródeł</ref>.</nowiki></code>
** Efekt:
*** Początkujący edytorzy często popełniają błędy<ref>Najczęściej związane z formatowaniem lub brakiem źródeł</ref>.
Aby przypisy się wyświetliły, na końcu strony musi znaleźć się szablon <code><nowiki>{{Przypisy}}</nowiki></code>.

== Redagowanie tekstu ==
Dobrze zredagowany tekst czyta się lekko i przyjemnie. Źle zredagowany – męczy czytelnika. Warto pamiętać o kilku zasadach:

* tekst powinien być podzielony na sekcje,
* sekcje powinny być raczej krótkie,
* język powinien być prosty i zrozumiały.

Sekcje tworzymy przy pomocy znaków „=”:
* <code><nowiki>= Nadsekcja =</nowiki></code> (nadsekcja domyślnie używana jest do wyświetlenia tytułu artykułu na stronie i nie używamy jej zwykle do treści, chyba, że istnieje taka potrzeba.)
* <code><nowiki>== Sekcja ==</nowiki></code>
* <code><nowiki>=== Podsekcja ===</nowiki></code>
* <code><nowiki>==== Podsekcja podsekcji ====</nowiki></code>

== Twój pierwszy artykuł ==
Wiesz już, jak wygląda dobry artykuł i jak go sformatować. Jeżeli chcesz, spróbuj napisać swoje pierwsze hasło. Lista najbardziej potrzebnych artykułów znajduje się na stronie specjalnej [[Specjalna:Potrzebne strony|„potrzebne strony”]].

Pamiętaj: '''niczego nie da się tu trwale zepsuć'''. Każdą edycję można cofnąć.

Jeżeli nie czujesz się jeszcze na siłach, nie zaczynaj od razu od własnego artykułu. Możesz poprawiać istniejące hasła – np. w [[:Kategoria:Kuźnia artykułów|kuźni artykułów]] albo losując stronę przez narzędzie służące do [[Specjalna:Losowa strona|losowania strony]].

'''Twoja pomoc – nawet drobna – jest naprawdę cenna.'''

== Testowy przypis ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[PEN:Grafika|Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu]]
* [[PEN:Szybki wstęp do edycji|Szybki wstęp do edycji]]

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie

2026-03-19T09:32:42Z

Azoniasty: /* Formatowanie tekstu */

{{skrót|PEN:Twój pierwszy artykuł}}
<big><big><center>'''Twój pierwszy artykuł i jego formatowanie'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! Ten poradnik pomoże Ci napisać i poprawnie sformatować swój pierwszy artykuł w Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Cechy dobrego artykułu ==
Jeżeli chcesz napisać swoje pierwsze hasło, warto zadbać o kilka podstawowych rzeczy:

* '''Znajomość tematu lub zaufane źródła''' – najlepiej pisać o rzeczach, które się zna. Jeżeli nie, korzystaj z wiarygodnych źródeł (np. Wikipedii, książek, katalogów). Dzięki temu informacje w artykule będą miały sens i będą wiarygodne.
* '''Neutralny punkt widzenia''' – unikaj własnych opinii i ocen. Artykuł encyklopedyczny nie jest miejscem na poglądy autora (np. polityczne).
* '''Unikaj porównań typu „to jest lepsze od tamtego”''' – takie informacje nie są potrzebne w encyklopedii. Jeżeli coś jest problematyczne lub kontrowersyjne, opisz to rzeczowo (np. pisząc o słabym składzie stopu tymfów).
* '''Zadbaj o przydatne informacje''' – dane takie jak nakład monety, okres emisji czy mennica są często bardzo cenne dla czytelnika.
* '''Dodawaj przypisy''' – dzięki nim wiadomo, skąd pochodzi dana informacja albo na czym opierał się autor. Są one bardzo ważne przy sprawdzaniu treści.
* '''Prawa autorskie''' – bez zgody autora ''nie wolno używać'' cudzych prac objętych prawem autorskim. Nie dotyczy to domeny publicznej oraz materiałów na wolnych licencjach (np. Creative Commons). Więcej informacji znajdziesz na stronie na temat [[Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Prawa autorskie|prawa autorskiego]].

== Formatowanie tekstu ==
Polska Encyklopedia Numizmatyczna jest stroną typu wiki. Oznacza to, że możesz używać wikitekstu, plików z Wikimedia Commons oraz innych mechanizmów znanych z Wikipedii.

Możesz także korzystać z czystego HTML (jeżeli go znasz), jednak nie wszystkie znaczniki działają poprawnie. Najbezpieczniej jest używać metod opisanych poniżej – są sprawdzone i zawsze działają.

'''Pogrubienie''' – używamy trzech apostrofów.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Uważność na drodze jest '''bardzo istotna'''.</nowiki></code>
** Efekt:
*** Uważność na drodze jest '''bardzo istotna'''.

''Kursywa'' – używamy dwóch apostrofów.
** Przykład:
*** <code><nowiki>W ''Leksykonie numizmatycznym'' znajduje się około 3500 haseł.</nowiki></code>
** Efekt:
*** W ''Leksykonie numizmatycznym'' znajduje się około 3500 haseł.

Podkreślenie tekstu – stosujemy znacznik <code><nowiki></nowiki></code> i zamykamy go <code><nowiki></nowiki></code>.
'''Uwaga:''' podkreślenia raczej nie używamy w artykułach, ale może się przydać np. na stronie użytkownika lub w dyskusji.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Czy mógłbyś poprawić wszystkie czerwone linki?</nowiki></code>
** Efekt:
*** Czy mógłbyś poprawić wszystkie czerwone linki?

Oddzielanie fragmentów tekstu – robimy to klawiszem Enter lub znacznikiem <code><nowiki> </nowiki></code>. Wariant <code><nowiki> </nowiki></code> stosowany jest głównie w szablonach.

Linki wewnętrzne – tworzymy je za pomocą <code>[[</code> i <code>]]</code>. Jeżeli chcemy ukryć nazwę linku, używamy znaku <code>|</code>.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Początkujący numizmatycy często zbierają [[Moneta|monety]].</nowiki></code>
** Efekt:
*** Początkujący numizmatycy często zbierają [[Moneta|monety]].

Linki zewnętrzne – zapisujemy je w pojedynczych nawiasach kwadratowych.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Znalazłem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Zamenhof ciekawy artykuł].</nowiki></code>
** Efekt:
*** Znalazłem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Zamenhof ciekawy artykuł].

Zauważ, że nie używamy znaku <code>|</code>, tylko spacji po adresie strony.

Ważna informacja: w celu ochrony przed spamem strona może poprosić Cię o rozwiązanie prostego zadania matematycznego przed zapisaniem edycji.

Listy punktowane – przed każdym elementem wstawiamy gwiazdkę (*). 
Za przykład niech posłużą nam waluty esperanckie: 
<code><nowiki>
* Spesmilo
* Stelo
</nowiki></code> 
da nam następujący efekt:
* Spesmilo
* Stelo

W naszym podglądzie z przyczyn technicznych tego niestety nie widać, aczkolwiek bardzo ważne jest, żeby '''każdy element listy znajdował się w osobnej linii – należy oddzielać je enterem.'''

Listy numerowane działają tak samo, tylko zamiast gwiazdki używany jest znak # (krzyżyk, hashtag). Listy można też zagnieżdżać, dla przykładu:
* Stelo
** jedno stelo
** dwa steloj
** pięć steloj
** dziesięć steloj (z Ludwikiem)

Aby zagnieżdżać listy, używamy dwóch, trzech, a nawet więcej znaków gwiazdki czy krzyżyka.

Przypisy – używamy znacznika <code><nowiki><ref></nowiki></code> i zamykamy go <code><nowiki></ref></nowiki></code>.
** Przykład:
*** <code><nowiki>Początkujący edytorzy często popełniają błędy<ref>Najczęściej związane z formatowaniem lub brakiem źródeł</ref>.</nowiki></code>
** Efekt:
*** Początkujący edytorzy często popełniają błędy<ref>Najczęściej związane z formatowaniem lub brakiem źródeł</ref>.
Aby przypisy się wyświetliły, na końcu strony musi znaleźć się szablon <code><nowiki>{{Przypisy}}</nowiki></code>.

== Redagowanie tekstu ==
Dobrze zredagowany tekst czyta się lekko i przyjemnie. Źle zredagowany – męczy czytelnika. Warto pamiętać o kilku zasadach:

* tekst powinien być podzielony na sekcje,
* sekcje powinny być raczej krótkie,
* język powinien być prosty i zrozumiały.

Sekcje tworzymy przy pomocy znaków „=”:
* <code><nowiki>= Nadsekcja =</nowiki></code>
* <code><nowiki>== Sekcja ==</nowiki></code>
* <code><nowiki>=== Podsekcja ===</nowiki></code>
* <code><nowiki>==== Podsekcja podsekcji ====</nowiki></code>

== Twój pierwszy artykuł ==
Wiesz już, jak wygląda dobry artykuł i jak go sformatować. Jeżeli chcesz, spróbuj napisać swoje pierwsze hasło. Lista najbardziej potrzebnych artykułów znajduje się na stronie [[Specjalna:Potrzebne strony]].

Pamiętaj: '''niczego nie da się tu trwale zepsuć'''. Każdą edycję można cofnąć.

Jeżeli nie czujesz się jeszcze na siłach, nie zaczynaj od razu od własnego artykułu. Możesz poprawiać istniejące hasła – np. w [[:Kategoria:Kuźnia artykułów|kuźni artykułów]] albo losując stronę przez narzędzie służące do [[Specjalna:Losowa strona|losowania strony]].

'''Twoja pomoc – nawet drobna – jest naprawdę cenna.'''

== Testowy przypis ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[PEN:Grafika|Grafika – wysyłanie i wstawianie do artykułu]]
* [[PEN:Szybki wstęp do edycji|Szybki wstęp do edycji]]

Dyskusja:Strona główna

2026-03-15T14:36:35Z

Azoniasty: UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)!

Polska Encyklopedia Numizmatyczna:Szybki wstęp do edycji

2026-03-15T14:33:06Z

Azoniasty:

{{Dopracować|Rozbudować stronę - w wolnym czasie}}
{{Skrót|PEN:Szybki wstęp do edycji}}
<big><big><center>'''Szybki wstęp do edycji'''</center></big></big>

Witaj serdecznie! W tym poradniku omówimy sobie pokrótce rozpoczęcie edycji na Polskiej Encyklopedii Numizmatycznej.

== Jak edytować? ==
[[File:Edytuj!.png|400px|thumb|Przycisk służący do edytowania został wyróżniony niebieską pętlą.]]
Jeżeli chcesz zacząć edycję, naciśnij na przycisk ''Edytuj'' lub też ''Edytuj kod źródłowy''. Został on zaznaczony na zrzucie ekranu po prawej stronie. Po jego naciśnięciu pojawi się edytor. W zależności od urządzenia, którego pragniemy używać do redagowania zasobów PEN oraz naciśniętego przycisku, wyróżnia się dwa rodzaje edytorów stron:
* edytor wizualny (na np. Wikipedii pod nazwą VisualEditor) – domyślny przy naciśnięciu przycisku ''edytuj'', interfejsem przypomina okno edytora tekstu, takiego jak np. Word;
* edytor kodu źródłowego – uruchamiamy go przyciskiem ''edytuj kod źródłowy'', czasem przy samym ''edytuj'', gdy mamy urządzenie edytora wizualnego niewspierające, wygląda podobnie do interfejsu programów służących do pisania kodu komputerowego.

=== Jak korzystać z edytora? ===

Użytkownik:Azoniasty/brudnopis

2026-03-15T14:25:12Z

Azoniasty:

Użytkownik:Azoniasty/brudnopis

2026-03-15T14:24:53Z

Azoniasty:

{{User:Azoniasty/nav}}
<big><big><center>'''''PRZECHOWALNIA ARTYKUŁÓW BUDOWANYCH i UDOSKONALANYCH <q>Fonkpol</q>'''''</center></big></big>

<center>'''''Zarządca: Azoniasty'''''</center>

== Artykuły na stanie ==
* [[Stelo]]
* [[Spesmilo]]
* [[Brąz]]
* inne techniczne, nieprzeliczone.

== Inne oddziały Fonkpolu ==
Podajemy je w kolejności powstania.
* [https://nonsa.pl/wiki/User:Azoniasty/brudnopis Fonkpol - Nonsa] - działał w okresie od 27 sierpnia 2023 do 1 lutego 2024 roku (i wówczas był oddziałem głównym!), obecnie uznawany za wygaszany.
* '''Fonkpol - Polska Encyklopedia Numizmatyczna''' (też: '''Fonkpol - PEN''') - oddział filialny, działa od 10 grudnia 2023, niosąc korekty i naprawy {{co|red|'''błędów skryptów'''}}
* [https://pl.wikipedia.org/wiki/User:Azoniasty_220/brudnopis Fonkpol - Wikipedia] - powstały 1 marca 2024, zakończył działanie ok. 26 czerwca 2024, oddział główny do 10 lipca tego samego roku. Funkcję oddziału głównego przejął Fonkpol - Fandom
* [https://phonk.fandom.com/pl/ Fonkpol - Fandom] w [https://phonk.fandom.com/ drugiej] [https://eophonk.fandom.com/ i trzeciej instancji] to nic innego, jak polska, angielska i esperancka wiki na temat phonku. W ramach Phonk Wiki tworzy się i tłumaczy artykuły dotyczące najpopularniejszych twórców [https://pl.wikipedia.org/wiki/Phonk tego gatunku muzycznego] oraz rzeczy z nim powiązanych. Oddział funkcjonuje od 29 czerwca 2024 i szybko nie zniknie.

------
[https://static.wikia.nocookie.net/phonk/images/6/63/Podpis_odr%C4%99czny_Azoniastego.png/revision/latest?cb=20240709161951&path-prefix=pl] 
2025.

Dyskusja użytkownika:Azoniasty

2026-03-15T14:24:04Z

Azoniasty:

{{User:Azoniasty/nav}}

<center><big><big>'''Biesiada u Azoniastego</big></big></center>

W tym miejscu możesz że mną porozmawiać. Chętnie pogadam.

= Wpisy użytkowników =

== Podziękowanie ==
Absolutny wstyd się przyznać, ale dopiero teraz do mnie dotarło, że ktoś coś zrobił więcej niż 10 edycji... Chapeau bas! Jestem pod wrażeniem i dziękuję!
[[Użytkownik:Koriakin|Koriakin]] ([[Dyskusja użytkownika:Koriakin|dyskusja]]) 18:27, 15 kwi 2024 (IST)

== Zbędne edycje ==
Jak bardzo muszę się cofnąć w edycjach, żeby usunąć wszystkie takie perełki jak np. <q>a najlepiej cały artykuł, bo nic sobą nie reprezentuje.</q>? Jest zalążek, to jest zalążek nie widzę powodu dodawania do tego opinii. Ja naprawdę bardzo doceniam wkład, ale takie coś jest absolutnie zbędne! Podobnież jak wybryki w postaci dodania użytkownika o nazwie dowodzącej, że poczuł się tutaj kolega zbyt swobodnie... [[Użytkownik:Koriakin|Koriakin]] ([[Dyskusja użytkownika:Koriakin|dyskusja]]) 11:24, 8 lip 2024 (IST)

Użytkownik:Azoniasty

2026-03-15T14:23:14Z

Azoniasty:

{{User:Azoniasty/nav}}

Witam, Azoniasty z tej strony. A to jest właśnie moja strona.
[[File:Flag of Esperanto.svg|430px|right]]

{{User:Azoniasty/User2|#cccccc|#eeeeee|||[[Plik:Logo-pen-128.png|61px]]||Liczba edycji tego użytkownika wynosi '''[[Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}|{{Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}}}]]'''.}}
 
 
{{Kategoria:Użytkownicy}}

Użytkownik:Azoniasty

2026-03-15T14:22:41Z

Azoniasty:

{{User:Azoniasty/nav}}

Witam, Azoniasty z tej strony. A to jest właśnie moja strona.
[[File:Flag of Esperanto.svg|430px|right]]

== Pożegnanie ==
Tak więc życzę miłego pobytu na moich stronach i mam nadzieję, że moja praca zostanie doceniona. Strzała!

A tak poza tym, 
{{User:Azoniasty/User2|#cccccc|#eeeeee|||[[Plik:Logo-pen-128.png|61px]]||Liczba edycji tego użytkownika wynosi '''[[Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}|{{Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}}}]]'''.}}
 
 

-------
[https://static.wikia.nocookie.net/phonk/images/6/63/Podpis_odr%C4%99czny_Azoniastego.png/revision/latest?cb=20240709161951&path-prefix=pl] 
2025.
 
{{Kategoria:Użytkownicy}}

Użytkownik:Azoniasty

2026-03-15T14:22:24Z

Azoniasty:

{{User:Azoniasty/nav}}

Witam, Azoniasty z tej strony. A to jest właśnie moja strona.
[[File:Flag of Esperanto.svg|430px|right]]

== Zainteresowania ==
=== Numizmatyka ===
Jednym z moich głównych zainteresowań jest numizmatyka. Od dzieciństwa, dzięki pomocy swojego wujka, posiadałem niewielkie zbiory. Obecnie mój zbiór liczy około 400 walorów.
=== Edytowanie stron opartych na architekturze MediaWiki - Nonsensopedia/Wikipedia i jej projekty siostrzane ===
Przez ponad 6 miesięcy byłem Nonsensopedystą - zostałem potem zbanowany przez administratora, który mnie stalkował. Postanowiłem przenieść się na Wikipedię - konto założone, osiągnąłem ponad 1000 edycji, wpływ wynosił ponad 300 tys. wyświetleń i... skończyło się. Zostałem globalnie zablokowany. Nie zrażam się. Założyłem za to [https://phonk.fandom.com własną wiki na Fandomie], więc nie tyle, co pomagam na PEN-ie, to i jeszcze mam własny kącik w internecie.

=== Historia ===
Pobocznie interesuję się wieloma wątkami historycznymi, mam bogatą wiedzę związaną np. z drugą wojną światową.

=== Muzyka ===
Bardzo lubię słuchać muzyki wszelkiego rodzaju, od phonku po północnokoreański bigbit.

== Pożegnanie ==
Tak więc życzę miłego pobytu na moich stronach i mam nadzieję, że moja praca zostanie doceniona. Strzała!

A tak poza tym, 
{{User:Azoniasty/User2|#cccccc|#eeeeee|||[[Plik:Logo-pen-128.png|61px]]||Liczba edycji tego użytkownika wynosi '''[[Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}|{{Specjalna:Editcount/{{PAGENAME}}}}]]'''.}}
 
 

-------
[https://static.wikia.nocookie.net/phonk/images/6/63/Podpis_odr%C4%99czny_Azoniastego.png/revision/latest?cb=20240709161951&path-prefix=pl] 
2025.
 
{{Kategoria:Użytkownicy}}