Polska Encyklopedia Numizmatyczna - Wkład użytkownika [pl]

Babka (moneta)

2022-11-14T09:39:25Z

Micron Unipin:

''Babka'', ''Babka polska'', ''Artiluk'' - określenie na [[Trojak (moneta)|Trojaki]] polskie chętnie przyjmowane jako moneta obiegowa na terenie Europy Południowo Wschodniej i na Tureckim bliskim wschodzie. W wymianie handlowej liczone były jako 6 para (odpowiednik polskiego szóstaka). W chorwackiej republice kupieckiej Raguza bicie "babek polskich" na wzór polskich trojaków zostało ogłoszone przez tamtejszy parlament w 1675 roku i trwało aż do 1756 roku. Jest ciekawostką, że w Raguzie to urzędowe fałszerstwo miało miejsce niedługo po trzęsieniu ziemi które nawiedziło to małe, kupieckie państwo w 1667 roku. Barwnie opisuje tę historię [[Tadeusz Kałkowski]] w swojej książce "Tysiąc lat monety polskiej"<ref>Kałkowski, Tadeusz "Tysiąc lat monety polskiej"</ref>:<blockquote>Wolna, arystokratyczna republika kupiecka Raguza, dziś ... miasto Dubrownik, w XVIw. i pierwszej połowie XVIIw. prowadziła rozległy handel z Bliskim Wschodem, gdzie ulubioną monetą ludności (słuchajcie!!) - były polskie trojaki: zygmuntowskie, znane w całej południowej Słowiańszczyźnie jako "babki polskie"! Za nie Raguza kupowała towary wschodnie. W Państwie tureckim "babki polskie" miały kurs 6 para, były tureckimi szóstakami, po turecku "artilukami".

W roku 1667 Raguzę nawiedziło wielkie trzęsienie ziemi, które zniszczyło miasto i spowodowało upadek gospodarczy. Aby odnowić swój handel ze Wschodem, Raguza potrzebuje ... "babek polskich", a z Polski dostać ich już nie może, bo tam już czasy Korybuta i o trojakach dawno już zapominano. Co robi Raguza ? W listopadzie 1675 roku senat Raguzy wydaje rozporządzenie, nakazujące bicie monety "similibus Babkae Poloniae" (podobnej do "babek polskich"), czyli do trojaków zygmuntowskich. Zapewne przypadek sprawił, że w mennicy dubrownickiej znajdował się trojak ryski 1592, który stał się wzorcem dla artiluka raguzańskiego. Bez jakiegokolwiek protestu ze strony Polski to urzędowe fałszerstwo mennicze trwało z górą osiemdziesiąt lat. Istniejące źródła archiwalne stwierdzają, że ostanie artiluki wybito w Raguzie w roku 1756 !...</blockquote>Obecnie ''Artiluki'' z Raguzy są chętnie włączane do kolekcji trojaków polskich jako ich naśladownictwa. Tak je klasyfikuje [[Tadeusz Iger]] w swoim katalogu dedykowanym Trojakom. Warto zwrócić uwagę, że dość często babki polskie mają istniejący lub zalutowany otwór - najpewniej w wyniku używania ich jako ozdób.

== Przykłady ==
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1592
|-
|[[Plik:Trojak Raguza Awers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|}
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1628
|-
|[[Plik:Trojak Raguza Awers 1628.jpg|mały|for. SNWM]]
|[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1628.jpg|mały|fot. SNMW]]
|}

Trojak (moneta)

2022-11-12T20:58:00Z

Micron Unipin:

[[Plik:Trojak koronny 1528 Kraków.jpg|mały|Pierwszy trojak Zygmunta I z {{nowrap|1528 r.}}]]
[[Plik:Trojak miejski Gdańsk 1579.jpg|mały|Trojak miejski Gdańska z {{nowrap|1579 r.}}]]
[[Plik:Trojak koronny 1684 Kraków.jpg|mały|Trojak koronny z {{nowrap|1684 r.}}]]
[[Plik:3 grosze 1812.jpg|mały|Trojak Księstwa Warszawskiego z {{nowrap|1812 r.}}]]
[[Plik:3 grosze polskie 1828.jpg|mały|Trojak Królestwa Kongresowego z {{nowrap|1828 r.}}]]
[[Plik:3 grosze polskie 1831 lapy orla proste.jpg|mały|Trojak powstania listopadowego]]
[[Plik:3 grosze 1841.jpg|mały|Ostatni trojak z 1841 r.]]

'''Trojak''' – polska [[moneta]] [[srebro|srebrna]] (później [[miedź|miedziana]]), o wartości 3 [[grosz]]y.

Trojaki zostały wprowadzone ordynacją menniczą [[Zygmunt I Stary|Zygmunta I Starego]] w 1528 r. Emitowano je wtedy w 4 mennicach. Na [[awers i rewers|awersie]] z reguły nosiły portret władcy. Spośród pierwszych trojaków (z mennic w Krakowie i Toruniu), pochodzących z 1528 r., przyjął się ostatecznie typ drugi, który w roku 1535 został zaadaptowany przez mennicę miejską [[Gdańsk]]a (trojaki [[Elbląg|elbląskie]] miały nieco odmienny awers)<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Tadeusz Iger |tytuł = Katalog trojaków polskich |data = 2008 |isbn = 978-83-923332-4-1 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 7}}</ref>.

Trojaki stały się popularną monetą już za [[Zygmunt II August|Zygmunta II Augusta]], mimo że bito je wyłącznie w mennicy [[Wilno|wileńskiej]] i (w niewielkim zakresie) w Gdańsku. Jednak [[ikonografia]] trojaków wileńskich była całkiem odmienna od wzorca rozwijanego za rządów Zygmunta I Starego<ref name=":0" />.

Za panowania [[Stefan Batory|Stefana Batorego]] trojaki przyjęły ostateczny kształt ikonograficzny. Bito je w pięciu mennicach, wśród których szczególną uwagę zwracają trojaki z mennicy [[Olkusz|olkuskiej]] z lat 1579–1580<ref name=":0" />.

Szczyt rozwoju emisji trojaków nastąpił za panowania [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]]. Koronne trojaki bito wtedy w 7 mennicach koronnych – w licznych typach i odmianach (Stanisław Walewski podaje 97 typów, nie licząc trojaków z mennic niewiadomych). Liczne z nich emitowały także mennice wileńska i [[Ryga|ryska]]. Interesujące są też [[lenno|lenne]] trojaki [[Kurlandia|kurlandzkie]]. Ograniczoną liczbę bardzo rzadkich obecnie trojaków wyemitowała mennica [[Gdańsk|gdańska]]<ref name=":0" />.

W czasie panowania [[Władysław IV Waza|Władysława IV]] praktycznie bito jedynie „grube” monety — [[talar]]y i [[dukat]]y, a tylko jako [[Moneta próbna|próbne]] – trojaki, [[Szóstak (moneta)|szóstaki]] i [[ort (moneta)|orty]]<ref name=":0" />.

Za [[Jan II Kazimierz Waza|Jana Kazimierza]] bito trojaki, zarówno w [[Korona Królestwa Polskiego|Koronie]], jak i na [[Wielkie Księstwo Litewskie|Litwie]], w tradycyjnej postaci ikonograficznej<ref name=":0" />.

Podczas krótkiego panowania [[Michał Korybut Wiśniowiecki|Michała Wiśniowieckiego]] trojaków nie produkowano<ref name=":0" />.

Za [[Jan III Sobieski|Sobieskiego]] znów pojawiły się trojaki w dwóch wzorach ikonograficznych – tradycyjnym i nowym<ref name=":0" />.

Ten nowy kształt wykazują również trojaki koronne z czasów [[August III Sas|Augusta III]], a także próbna ich emisja [[August II Mocny|Augusta II]] z mennicy [[Grodno|grodzieńskiej]]. W innej formie – bo na awersie z [[monogram]]em króla zamiast jego popiersia, wybijały miejskie trojaki mennice Gdańska, [[Toruń|Torunia]] i Elbląga<ref name=":0" />. Za panowania Augusta III wypuszczała je również mennica w [[Lipsk]]u.

Reformy monetarne [[Stanisław August Poniatowski|Stanisława Augusta]] doprowadziły do uporządkowania rynku monety w Polsce, m.in. sprawiając, iż dla całej Rzeczypospolitej działały mennice w Krakowie i Warszawie. Począwszy od 1766 roku tylko mennica warszawska wybijała nieprzerwanie trojaki aż do roku 1794. Jednakże były to monety miedziane, jedynie formą ikonograficzną przypominające trojaki wybijane za Augusta III.<ref name=":0" />.

Trojaki funkcjonowały również w mennictwie porozbiorowym. Wybijano je w [[Księstwo Warszawskie|Księstwie Warszawskim]], a później także w [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwie Kongresowym]]. Emitował je również [[Rząd Tymczasowy Królestwa Polskiego (1831-1832)|Rząd Tymczasowy]] w trakcie [[Powstanie listopadowe|powstania listopadowego]] w 1831 roku<ref name=":0" />.

Ostatnie trojaki zostały wyemitowano podczas rozbiorów przez mennicę w Warszawie z datą 1841<ref name=":0" />.

Po ponad trzystu latach intensywnego funkcjonowania na rynku pieniężnym ziem [[I Rzeczpospolita|Rzeczypospolitej]] – trojak przestał być środkiem wymiany pieniężnej. Jednakże w ciągu trzech stuleci jego rola była bardzo istotna. Był pieniądzem chętnie przyjmowanym w krajach ościennych, stając się w pewnym okresie monetą środkowej Europy (znaczne jego ilości znajdowane są w skarbach w tych krajach). Wzór ikonograficzny trojaka przejęło kilka [[Księstwa śląskie|księstw śląskich]], a także [[Siedmiogród|Transylwania]], [[Republika Raguzy|Republika Dubrownika]] i [[Prusy (państwo)|Prusy]]<ref name=":0" />.

Oprócz najpopularniejszej nazwy dla monet trzygroszowych (tj. „trojak”) oraz nazwy „potrójny” występującej w [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkim Księstwie Litewskim]]<ref>{{Cytuj |autor = Andrzej Mikołajczyk |tytuł = Leksykon numizmatyczny |data = 1994 |isbn = 83-01-09710-8 |miejsce = Warszawa-Łódź |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |s = 241}}</ref>, na ziemiach, gdzie monety te znajdowały się w stałym obiegu, spotykane są również określenia takie jak: „dutka”<ref>{{Cytuj |autor = Andrzej Mikołajczyk |tytuł = Leksykon numizmatyczny |data = 1994 |isbn = 83-01-09710-8 |miejsce = Warszawa-Łódź |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |s = 93}}</ref>, [[Babka (moneta)|„babka”]]<ref>{{Cytuj |autor = Andrzej Mikołajczyk |tytuł = Leksykon numizmatyczny |data = 1994 |isbn = 83-01-09710-8 |miejsce = Warszawa-Łódź |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |s = 23}}</ref>, „dudek”<ref name=":1">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 69}}</ref>, „dydek”<ref name=":1" />.

== Zobacz też ==
{{Siostrzane projekty
|commons =
|słownik = trojak
|źródła =
|cytaty =
}}
* [[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[trojak szyderczy]]
*[[Babka (moneta)|babka]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* Stanisław hr. Walewski: ''Trojaki koronne Zygmunta III Wazy od 1588 do 1624''. Kraków, 1884
* [[Edmund Kopicki]]: ''Katalog podstawowych typów monet i banknotów Polski oraz ziem historycznie z Polską związanych''. T. I–IX. Warszawa, 1974–1989
* [[Józef Andrzej Szwagrzyk|Józef A. Szwagrzyk]]: ''Pieniądz na ziemiach polskich X–XX w.'' Wrocław: [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|Ossolineum]], 1990
* [[Tadeusz Kałkowski]]: ''Tysiąc lat monety polskiej''. Kraków: [[Wydawnictwo Literackie]], 1974
*{{Cytuj|autor = Dariusz Ejzenhart |tytuł = Herby i znaki mennicze na trojakach polskich |data = 2008 |isbn = 978-83-926876-0-3 |miejsce = Wrocław |wydawca = GS Media Grzegorz Szajuk |oclc = 749672048 }}
* Dariusz Ejzenhart: ''Trojaki. Ceny aukcyjne 2009–2010''. Wrocław 2010, {{ISBN|978-83-926876-8-9}}

{{kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Monety polskie]]

Babka (moneta)

2022-11-12T19:04:10Z

Micron Unipin: /* Przykłady */

''Babka'', ''Babka polska'', ''Artiluk'' - określenie na [[Trojak (moneta)|Trojaki]] polskie chętnie przyjmowane jako moneta obiegowa na terenie Europy Południowo Wschodniej i na Tureckim bliskim wschodzie. W wymianie handlowej liczone były jako 6 para (odpowiednik polskiego szóstaka). W chorwackiej republice kupieckiej Raguza bicie "babek polskich" na wzór polskich trojaków zostało ogłoszone przez tamtejszy parlament w 1675 roku i trwało aż do 1756 roku. Jest ciekawostką, że w Raguzie to urzędowe fałszerstwo miało miejsce niedługo po trzęsieniu ziemi które nawiedziło to małe, kupieckie państwo w 1667 roku. Barwnie opisuje tę historię [[Tadeusz Kałkowski]] w swojej książce "Tysiąc lat monety polskiej"<ref>Kałkowski, Tadeusz "Tysiąc lat monety polskiej"</ref>:<blockquote>Wolna, arystokratyczna republika kupiecka Raguza, dziś ... miasto Dubrownik, w XVIw. i pierwszej połowie XVIIw. prowadziła rozległy handel z Bliskim Wschodem, gdzie ulubioną monetą ludności (słuchajcie!!) - były polskie trojaki: zygmuntowskie, znane w całej południowej Słowiańszczyźnie jako "babki polskie"! Za nie Raguza kupowała towary wschodnie. W Państwie tureckim "babki polskie" miały kurs 6 para, były tureckimi szóstakami, po turecku "artilukami".

W roku 1667 Raguzę nawiedziło wielkie trzęsienie ziemi, które zniszczyło miasto i spowodowało upadek gospodarczy. Aby odnowić swój handel ze Wschodem, Raguza potrzebuje ... "babek polskich", a z Polski dostać ich już nie może, bo tam już czasy Korybuta i o trojakach dawno już zapominano. Co robi Raguza ? W listopadzie 1675 roku senat Raguzy wydaje rozporządzenie, nakazujące bicie monety "similibus Babkae Poloniae" (podobnej do "babek polskich"), czyli do trojaków zygmuntowskich. Zapewne przypadek sprawił, że w mennicy dubrownickiej znajdował się trojak ryski 1592, który stał się wzorcem dla artiluka raguzańskiego. Bez jakiegokolwiek protestu ze strony Polski to urzędowe fałszerstwo mennicze trwało z górą osiemdziesiąt lat. Istniejące źródła archiwalne stwierdzają, że ostanie artiluki wybito w Raguzie w roku 1756 !...</blockquote>Obecnie Trojaki z Raguzy są chętnie włączane do kolekcji trojaków jako naśladownictwa. Wspomina o nich [[Tadeusz Iger]] w swoim katalogu poświęconym Trojakom Polskim. Zdarza się, że babki polskie mają istniejący lub zalutowany otwór - najpewniej w wyniku używania ich jako ozdób.

== Przykłady ==
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1592
|-
|[[Plik:Trojak Raguza Awers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|}
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1628
|-
|[[Plik:Trojak Raguza Awers 1628.jpg|mały|for. SNWM]]
|[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1628.jpg|mały|fot. SNMW]]
|}

Babka (moneta)

2022-11-12T19:02:46Z

Micron Unipin: nowa strona o babkach

''Babka'', ''Babka polska'', ''Artiluk'' - określenie na [[Trojak (moneta)|Trojaki]] polskie chętnie przyjmowane jako moneta obiegowa na terenie Europy Południowo Wschodniej i na Tureckim bliskim wschodzie. W wymianie handlowej liczone były jako 6 para (odpowiednik polskiego szóstaka). W chorwackiej republice kupieckiej Raguza bicie "babek polskich" na wzór polskich trojaków zostało ogłoszone przez tamtejszy parlament w 1675 roku i trwało aż do 1756 roku. Jest ciekawostką, że w Raguzie to urzędowe fałszerstwo miało miejsce niedługo po trzęsieniu ziemi które nawiedziło to małe, kupieckie państwo w 1667 roku. Barwnie opisuje tę historię [[Tadeusz Kałkowski]] w swojej książce "Tysiąc lat monety polskiej"<ref>Kałkowski, Tadeusz "Tysiąc lat monety polskiej"</ref>:<blockquote>Wolna, arystokratyczna republika kupiecka Raguza, dziś ... miasto Dubrownik, w XVIw. i pierwszej połowie XVIIw. prowadziła rozległy handel z Bliskim Wschodem, gdzie ulubioną monetą ludności (słuchajcie!!) - były polskie trojaki: zygmuntowskie, znane w całej południowej Słowiańszczyźnie jako "babki polskie"! Za nie Raguza kupowała towary wschodnie. W Państwie tureckim "babki polskie" miały kurs 6 para, były tureckimi szóstakami, po turecku "artilukami".

W roku 1667 Raguzę nawiedziło wielkie trzęsienie ziemi, które zniszczyło miasto i spowodowało upadek gospodarczy. Aby odnowić swój handel ze Wschodem, Raguza potrzebuje ... "babek polskich", a z Polski dostać ich już nie może, bo tam już czasy Korybuta i o trojakach dawno już zapominano. Co robi Raguza ? W listopadzie 1675 roku senat Raguzy wydaje rozporządzenie, nakazujące bicie monety "similibus Babkae Poloniae" (podobnej do "babek polskich"), czyli do trojaków zygmuntowskich. Zapewne przypadek sprawił, że w mennicy dubrownickiej znajdował się trojak ryski 1592, który stał się wzorcem dla artiluka raguzańskiego. Bez jakiegokolwiek protestu ze strony Polski to urzędowe fałszerstwo mennicze trwało z górą osiemdziesiąt lat. Istniejące źródła archiwalne stwierdzają, że ostanie artiluki wybito w Raguzie w roku 1756 !...</blockquote>Obecnie Trojaki z Raguzy są chętnie włączane do kolekcji trojaków jako naśladownictwa. Wspomina o nich [[Tadeusz Iger]] w swoim katalogu poświęconym Trojakom Polskim. Zdarza się, że babki polskie mają istniejący lub zalutowany otwór - najpewniej w wyniku używania ich jako ozdób.

== Przykłady ==
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1592
|-
|A wers[[Plik:Trojak Raguza Awers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|Rewers[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1592.jpg|mały|fot. WDA]]
|}
{| class="wikitable"
|+
! colspan="2" |Naśladownictwo trojaka - Raguza 1628
|-
|Awers (ślad po otworze w Mitrze św. Błażeja)[[Plik:Trojak Raguza Awers 1628.jpg|mały|for. SNWM]]
|Rewers[[Plik:Trojak Raguza Rewers 1628.jpg|mały|fot. SNMW]]
|}

Plik:Trojak Raguza Rewers 1628.jpg

2022-11-12T18:57:22Z

Micron Unipin:

Trojak Raguza Rewers1628

Plik:Trojak Raguza Awers 1628.jpg

2022-11-12T18:53:01Z

Micron Unipin:

Trojak Raguza 1628

Plik:Trojak Raguza Rewers 1592.jpg

2022-11-12T18:45:09Z

Micron Unipin:

Trojak Raguza Rewers 1592

Plik:Trojak Raguza Awers 1592.jpg

2022-11-12T18:44:01Z

Micron Unipin:

Trojak Raguza Awers 1592

Trzykrucierzówka

2022-11-11T12:48:41Z

Micron Unipin: /* Odmiany */

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

Szukając trzykrucierzówek warto pamiętać że występuje ona w notowaniach aukcyjnych pod różnymi nazwami: ''trzykrucierzówka'', ''trzy krucierze'', ''3 krucierze.''

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|'''1615'''
|[[Plik:1615awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały|Fot. RDA]]
|Awdaniec
|
* Kopicki 887 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |'''1616'''
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały|fot. WCN]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały|fot. WCN]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|'''1617'''
|[[Plik:1617awers.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|'''1618'''
|[[Plik:1618awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T12:37:11Z

Micron Unipin: /* Odmiany */

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

Szukając trzykrucierzówek warto pamiętać że występuje ona w notowaniach aukcyjnych pod różnymi nazwami: ''trzykrucierzówka'', ''trzy krucierze'', ''3 krucierze.''

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|'''1615'''
|[[Plik:1615awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały|Fot. RDA]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |'''1616'''
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały|fot. WCN]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały|fot. WCN]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|'''1617'''
|[[Plik:1617awers.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|'''1618'''
|[[Plik:1618awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T12:17:17Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały|test]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T12:16:06Z

Micron Unipin: informacja o autorach zdjęć

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały|Fot. RDA]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały|fot. WCN]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały|font. WCN]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały|fot. SNMW]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T12:14:21Z

Micron Unipin: /* Odmiany */

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały|Fot. RDA]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały|Fot. WCN]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały|Fot. WCN]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały|Fot. SNMW]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały|Fot. SNMW]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały|Fot. Numeux]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały|Fot. Numedux]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały|Fot. RDA]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:1616rewers sas.jpg

2022-11-11T12:06:46Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616rewers sas.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616 rewers sas.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1616 rewers sas.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616 rewers sas.jpg

2022-11-11T12:06:45Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616rewers sas.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616 rewers sas.jpg

Trzykrucierzówka 1616 Herb Sas Awers

Plik:1616rewers awdaniec.jpg

2022-11-11T12:06:00Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616rewers awdaniec.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616rewers awdaniec.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1616rewers awdaniec.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616rewers awdaniec.jpg

2022-11-11T12:05:59Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616rewers awdaniec.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616rewers awdaniec.jpg

Trzykrucierzówka 1616 Rewers Herb Awdaniec

Plik:1616awers awdaniec.jpg

2022-11-11T12:05:37Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616awers awdaniec.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616awers awdaniec.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1616awers awdaniec.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616awers awdaniec.jpg

2022-11-11T12:05:37Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616awers awdaniec.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616awers awdaniec.jpg

Trzykrucierzówka 1616, awers, Herb Awdaniec

Plik:1615rewers.jpg

2022-11-11T12:05:19Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1615rewers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1615rewers.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1615rewers.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1615rewers.jpg

2022-11-11T12:05:19Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1615rewers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1615rewers.jpg

Trzykrucierzówka 1615 Herb Awdaniec

Plik:1615awers.jpg

2022-11-11T12:04:53Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1615awers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1615awers.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1615awers.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1615awers.jpg

2022-11-11T12:04:53Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1615awers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1615awers.jpg

Trzykrócierzówka 1615 awers

Plik:1618rewers.jpg

2022-11-11T12:04:16Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1618rewers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1618rewers.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1618rewers.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1618rewers.jpg

2022-11-11T12:04:15Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1618rewers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1618rewers.jpg

Trzykrucierzówska 1618 Rewers Herb Sas

Plik:1618awers.jpg

2022-11-11T12:03:55Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1618awers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1618awers.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1618awers.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1618awers.jpg

2022-11-11T12:03:54Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1618awers.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1618awers.jpg

Trzykrucierzówska 1618 awers

Plik:1617awers.jpg

2022-11-11T12:03:12Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1617awers.jpg do Plik:Trzykrucierzówka 1617 awers.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzówka 1617 awers.jpg]]

Plik:Trzykrucierzówka 1617 awers.jpg

2022-11-11T12:03:12Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1617awers.jpg do Plik:Trzykrucierzówka 1617 awers.jpg

Trzykrócierzówka Awers 1617

Plik:1617rewers herb sas.jpg

2022-11-11T12:02:48Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1617rewers herb sas.jpg do Plik:Trzykrucierzówka 1617rewers herb sas.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzówka 1617rewers herb sas.jpg]]

Plik:Trzykrucierzówka 1617rewers herb sas.jpg

2022-11-11T12:02:47Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1617rewers herb sas.jpg do Plik:Trzykrucierzówka 1617rewers herb sas.jpg

1617 rewers herb sas

Plik:1616 awers sas.jpg

2022-11-11T12:01:35Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616 awers sas.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616 awers sas.jpg

#PATRZ [[Plik:Trzykrucierzowka 1616 awers sas.jpg]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616 awers sas.jpg

2022-11-11T12:01:34Z

Micron Unipin: Micron Unipin przeniósł stronę Plik:1616 awers sas.jpg do Plik:Trzykrucierzowka 1616 awers sas.jpg

Trzykrucierzówska 1616 awers herb sas

Trzykrucierzówka

2022-11-11T10:27:16Z

Micron Unipin: /* Odmiany */

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
* Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 889 (R4)
* Tyszkiewicz 14 mk
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 890 (R1)
* Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały]]
|Sas
|
* Kopicki 891 (R3)
* Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
* Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T10:20:06Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|Kopicki 887 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 403 (R2)
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|Kopicki 888 (R1)
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|Kopicki 889 (R4)
Tyszkiewicz 14 mk
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|Kopicki 890 (R1)
Kopicki (ZIIIW) 406 (R2)
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały]]
|Sas
|Kopicki 891 (R3)
Nieczytajło-Zamiechowski - (R6)
Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Trzykrucierzówka

2022-11-11T10:15:55Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|[[Plik:1618awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1618rewers.jpg|mały]]
|Sas
|Kopicki 891 (R3),
Nieczytajło-Zamiechowski - (R6),
Kamiński-Kurpiewski 526 (R4)
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzowka 1618rewers.jpg

2022-11-11T10:15:06Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówska 1618 Rewers Herb Sas

Plik:Trzykrucierzowka 1618awers.jpg

2022-11-11T10:12:09Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówska 1618 awers

Trzykrucierzówka

2022-11-11T10:08:13Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
|-
|[[Plik:1616 awers sas.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|
|
|Sas
|
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616 awers sas.jpg

2022-11-11T10:07:45Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówska 1616 awers herb sas

Trzykrucierzówka

2022-11-11T10:06:00Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
|-
|
|[[Plik:1616rewers sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|
|
|Sas
|
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616 rewers sas.jpg

2022-11-11T09:55:47Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówka 1616 Herb Sas Awers

Trzykrucierzówka

2022-11-11T09:48:14Z

Micron Unipin: /* Odmiany (w trakcie aktualizacji) */

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|[[Plik:1616awers awdaniec.jpg|mały]]
|[[Plik:1616rewers awdaniec.jpg|mały]]
|Adwaniec
|
|-
|
|
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|
|
|Sas
|
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzowka 1616rewers awdaniec.jpg

2022-11-11T09:41:57Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówka 1616 Rewers Herb Awdaniec

Plik:Trzykrucierzowka 1616awers awdaniec.jpg

2022-11-11T09:39:47Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówka 1616, awers, Herb Awdaniec

Trzykrucierzówka

2022-11-11T09:34:47Z

Micron Unipin:

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|[[Plik:1615awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1615rewers.jpg|alt=Trzykrucierzówka 1616 Herb Awdaniec|mały]]
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|
|
|Adwaniec
|
|-
|
|
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|
|
|Sas
|
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzowka 1615rewers.jpg

2022-11-11T09:34:08Z

Micron Unipin:

Trzykrucierzówka 1615 Herb Awdaniec

Plik:Trzykrucierzowka 1615awers.jpg

2022-11-11T09:31:41Z

Micron Unipin:

Trzykrócierzówka 1615 awers

Trzykrucierzówka

2022-11-11T09:28:43Z

Micron Unipin: 1617

{{Moneta infobox
|nazwa = Trzykrucierzówka
|zdjęcie = 3 krucierze 1616 Kraków.jpg
|emitent =
|nominał = 3 [[krajcar]]y
|rocznik = 1615, 1616, 1617, 1618
|mennica = [[Kraków]] (?)
|nakład =
|data emisji =
|data wycofania =
|projektant =
|masa = 1,7 g
|średnica = 21 mm
|grubość =
|materiał = [[srebro]] Ag469
|rant =
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = moneta koronna
|commons =
}}
[[Plik:3 krajcary Cieszyn 1608.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary cieszyńskie (1608)]]
[[Plik:3 krajcary 1661 Opole.jpg|mały|upright=1.1|3 krajcary opolskie Jana II Kazimierza Wazy (1661)]]
'''Trzykrucierzówka''' – [[Gatunek pieniądza|gatunek srebrnego pieniądza]] [[Korona Królestwa Polskiego|koronnego]] [[I Rzeczpospolita|I Rzeczypospolitej]] emitowany w latach 1615–1618, o wartości nominalnej 3 [[Krajcar|krajcarów]], odpowiednik [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], ale przeznaczony do handlu ze [[Śląsk|Śląskiem]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100–101}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |tytuł = Historia pieniądza na ziemiach polskich |data = 2011 |isbn = 978-83-7705-068-2 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = Carta Blanca Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 186}}</ref>.

Zarówno trzykrucierzówka jak i [[Półtorak (moneta)|półtorak]] powstały dla potrzeb handlu nadgranicznego, w którym dawał się zwłaszcza odczuć brak gatunku pośredniego pomiędzy [[Grosz|groszem]] a [[Trojak (moneta)|trojakiem]]<ref name=":1" />.

W 1598 r. zalegalizowano na terenie [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej]] obieg drobnych monet obcych. Było to spowodowane faktem, że pod koniec XVI w. polska moneta – głównie w postaci [[Trojak (moneta)|trojaków]] – stała się ceniona wyżej w stosunku do [[Talar|talara]] i [[Dukat|dukata]] zagranicą niż w kraju i lokalnie zaczęto odczuwać brak drobnych nominałów<ref>{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 97}}</ref>.

W taryfie dopuszczonych monet obcych z 1600 r. wyceniono na półtora grosza monety niemieckie<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Borys Paszkiewicz |tytuł = Podobna jest moneta nasza do urodnej panny. Mała historia pieniądza polskiego |data = 2012 |isbn = 9788362939008 |miejsce = Warszawa |wydawca = Warszawskie Centrum Numizmatyczne |s = 100}}</ref>:

*[[Monarchia Habsburgów|habsburskie]] trzy [[Krajcar|krajcary]] odpowiadające tradycyjnym groszom czeskim, z nominałem oznaczonym cyfrą „3” (popularnie nazywane „''czechami'' ”) oraz
*[[Grosz jabłkowy|monety z cyfrą 24]] nadpisaną na jabłku z krzyżem (niem. A''pfelgrosch'') o wartości 1/24 talara.

W drugim dziesięcioleciu XVII w. obydwa niemieckie [[Gatunek pieniądza|gatunki]] wycenione w taryfie z 1600 r. doczekały się rodzimych bić. Emisje te były nietypowym upodobnieniem monety polskiej do wzorów obcych, jak przypuszczają niektórzy badacze najprawdopodobniej stanowiły próbę dokonania ekspansji własnego, lichego pieniądza na rynki sąsiednich krajów<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 80–81}}</ref>.

Ikonografia trzykrucierzówki zgodna była z tą przyjętą dla [[Gatunek pieniądza|gatunków pieniądza]] o większej wartości. Na [[Awers i rewers|awersie]] umieszczono ukoronowany (w [[Korona (atrybut)|zamkniętej koronie]]) profilowy portret [[Zygmunt III Waza|Zygmunta III Wazy]], otoczony skróconą tytulaturą władcy<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Adam Dylewski |redaktor = Katarzyna Kucharczuk |tytuł = Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce |data = 2012 |isbn = 9788377052068 |wydanie = pierwsze |miejsce = Warszawa |wydawca = CARTA BLANCA Sp. z o.o. Grupa Wydawnicza PWN |s = 84–85}}</ref>:
{{Cytat
|treść = '''SIGIS'''[mundus] '''III D'''[ei] '''G'''[ratia] '''R'''[ex] '''PO'''[loniae] '''M'''[agnus] '''D'''[ux] '''L'''[ithuaniae]
}}
(pol. ''Zygmunt III z Bożej Łaski Król Polski Wielki Książę Litewski''), pomiędzy R i P nietypowe jak dla pieniędzy Rzeczypospolitej oznaczenie nominału za pomocą cyfry „3”, na [[Awers i rewers|rewersie]] pięciopolowa, ukoronowana tarcza z [[Godło Polski|Orłem]] i [[Pogoń (herb)|Pogonią]], umieszczonymi podwójnie, pośrodku [[herb]] [[Wazowie|Wazów]] – Snopek, dookoła [[Legenda (numizmatyka)|legenda]]<ref name=":3" />:
{{Cytat
|treść = '''III CRV REG POL'''
}}
(pol. ''3 krucierze Królestwa Polskiego'').

Monetę wykonano ze srebra próby 469 na krążkach o średnicy 21 mm i masie 1,7 grama<ref name=":4">{{Cytuj |autor = Edmund Kopicki |tytuł = Monety Zygmunta III Wazy |data = 2007 |isbn = 9788387355531 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 78}}</ref>. Nie ma ostatecznej pewności, która z mennic koronnych wykonała bicie. Większość źródeł podaje ze znakiem zapytania mennicę krakowską<ref name=":4" /><ref name=":2" />, nieliczne zaś wymieniają zakład w [[Mennica w Bydgoszczy|Bydgoszczy]]<ref name=":0" />.

Inaczej niż w przypadku [[Półtorak (moneta)|półtoraka]], trzykrucierzówka nie przyjęła się na rodzimym rynku i dlatego jej emisji zaniechano już w 1618 r<ref name=":0" />.

== Odmiany (w trakcie aktualizacji) ==
{| class="wikitable"
|+
!Rok
!Awers
!Rewers
!Herb na rewersie
!Literatura
|-
|1615
|
|
|Awdaniec
|
|-
| rowspan="2" |1616
|
|
|Adwaniec
|
|-
|
|
|Sas
|
|-
|1617
|[[Plik:1617awers.jpg|mały]]
|[[Plik:1617rewers herb sas.jpg|mały]]
|Sas
|
|-
|1618
|
|
|Sas
|
|}

== Zobacz też ==
*[[gatunki pieniądza na ziemiach polskich]]
*[[Półtorak (moneta)|półtorak]]
*[[krajcar]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}
[[Kategoria:Srebrne monety I Rzeczypospolitej]]

Plik:Trzykrucierzówka 1617 awers.jpg

2022-11-11T09:28:14Z

Micron Unipin:

Trzykrócierzówka Awers 1617