Polska Encyklopedia Numizmatyczna - Wkład użytkownika [pl]

1 grosz wzór 1923

2022-11-06T19:58:28Z

Ultra:

{{Moneta infobox
|nazwa = 1 grosz wzór 1923
|zdjęcie = 1 grosz 1923.jpg
|emitent = [[Bank Polski Spółka Akcyjna|Bank Polski]] (brąz), [[Bank Emisyjny w Polsce]] (cynk)
|nominał = 1 grosz
|rocznik = 1923, 1925, 1927, 1928, 1930, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939
|mennica = King's Norton ([[Birmingham]]), [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|Mennica Państwowa]] (Warszawa)
|nakład = {{nowrap|272 626 515}} szt.
|data emisji = 1 lipca 1924 (brąz), 17 grudnia 1941 (cynk)
|data wycofania = 30 października 1950
|projektant = [[Wojciech Jastrzębowski (artysta)|Wojciech Jastrzębowski]]
|masa = 1,5 g (brąz), 1,25 g (cynk)
|średnica = 14,7 mm
|grubość =
|materiał = [[Brązy|brąz]] ([[II Rzeczpospolita]]), [[cynk]] ([[Generalne Gubernatorstwo]])
|rant = gładki
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = [[moneta obiegowa]]
}}
'''1 grosz wzór 1923''' – moneta jednogroszowa, bita w [[Brązy|brązie]], i [[cynk]]u. Odmianę w brązie wprowadzono do obiegu 1 lipca 1924 r. ({{Dziennik Ustaw|1924|34|351}})<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 21}}</ref>, a odmianę w cynku 17 grudnia 1941 r<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 50}}</ref>. w okresie [[Generalne Gubernatorstwo|Generalnego Gubernatorstwa]]. Jednogroszówka została wycofana w dniu [[Reforma walutowa w Polsce w 1950|reformy walutowej z 30 października 1950 r]]<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 259–260}}</ref>.

W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu jednogroszówki podawany był 14 sierpnia 1924 r<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Janusz Parchimowicz|tytuł=Monety polskie|data=2003|wydanie=II|miejsce=Szczecin|wydawca=Nefryt|s=125,156,164}}</ref>, a w innych tego samego autora – 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet ({{Dziennik Ustaw|1924|45|476}})<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919–1939 |data = 2010 |isbn = 9788387355654 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 16}}</ref>.

Ostatnią datą roczną z jaką była bita to 1939<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 19–52}}</ref>.

== Awers ==
W centralnym punkcie umieszczono [[Godło Rzeczypospolitej Polskiej|godło]] – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta. Na monetach z 1923 nie ma [[Znak menniczy|znaku mennicy]], na późniejszych umieszczono go pod łapą orła. Był to [[Kościesza (herb szlachecki)|herb Kościesza]] – znak [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|Mennicy Państwowej]] w Warszawie<ref name=":0" />.

== Rewers ==
Na tej stronie monety znajduje się cyfra „1" z ozdobnikami z lewej i prawej strony oraz napis „GROSZ”<ref name=":0" />.

== Nakład ==
Monetę bito w brązie na krążku o średnicy 14,7 mm, masie 1,5 grama, z [[rant]]em gładkim, według projektu [[Wojciech Jastrzębowski (artysta)|Wojciecha Jastrzębowskiego]], w mennicach King's Norton Metal Company Ltd. oraz [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|w Warszawie]]. Nakłady monety w poszczególnych latach przedstawiały się następująco<ref name=":1">{{Cytuj|autor=Jerzy Chałupski|tytuł=Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945|data=2008}}</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Rocznik
!Materiał
!Mennica
!Znak mennicy
!Nakład (sztuk)
!Zdjęcie
!Uwagi
|-
|1 grosz 1923
|brąz
|King's Norton
|brak
|style="text-align:right;"|{{nowrap|30 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1923.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją dwie odmiany stempla rewersu – cecha dystynktywna to kształt litery Z<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939 |data = 2021 |isbn = 9788387355975 |wydanie = 2 |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 73}}</ref>
|-
|1 grosz 1925
|brąz
|[[Mennica Polska#Mennica Państwowa|Warszawa]]
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|37 951 678}}
|[[Plik:1 grosz 1925.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieje pięć odmian stempla rewersu – cechy dystynktywne to: odległość liter G i R, kształty liter G oraz Z<ref name=":2" />
|-
|1 grosz 1927
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|17 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1927.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją cztery odmian stempla rewersu – cechy dystynktywne to odległość liter G i R oraz kształt litery Z<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939 |data = 2021 |isbn = 9788387355975 |wydanie = 2 |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 74}}</ref>
|-
|1 grosz 1928
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|27 711 837}}
|[[Plik:1 grosz 1928.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1930
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|22 495 000}}
|[[Plik:1 grosz 1930.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1931
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|9 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1931.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją dwie odmian stempla rewersu – cecha dystynktywna to gruba albo cienka końcówka litery S<ref name=":3" />
|-
|1 grosz 1932
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|11 859 000}}
|[[Plik:1 grosz 1932.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1933
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|7 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1933.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1934
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|5 900 000}}
|[[Plik:1 grosz 1934.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1935
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|7 300 000}}
|[[Plik:1 grosz 1935.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1936
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|12 600 000}}
|[[Plik:1 grosz 1936.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1937
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|17 370 000}}
|[[Plik:1 grosz 1937.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1938
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|20 530 000}}
|[[Plik:1 grosz 1938.jpg|frameless|upright]]
|
|-
| rowspan="2"|1 grosz 1939
|brąz
| rowspan="2"|Warszawa
| rowspan="2"|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|ok.{{nowrap|12 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1939.jpg|frameless|upright]]
|rowspan="2"|
|-
|cynk
|style="text-align:right;"|{{nowrap|33 909 000}}
|[[Plik:1 grosz 1939 cynk.jpg|frameless|upright]]
|}
Wielkość emisji w brązie z 1939 r. jest niepewna<ref name=":1" />.

== Opis ==
Z formalnego punktu widzenia moneta nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym w okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|PKWN]] z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał monety groszowe w obiegu aż do reformy [[Reforma walutowa w Polsce w 1950|walutowej z 30 października 1950 r]]. Po wprowadzeniu reformy, dopuszczone zostały do obiegu wyłącznie monety emitowane przez [[Narodowy Bank Polski]]<ref name=":1" />.

Z nieznanej przyczyny monety rocznika 1930 występują względnie rzadko na rynku kolekcjonerskim, mimo tak dużego nakładu podawanego za sprawozdaniami mennicy<ref>{{Cytuj|autor=Janusz Parchimowicz|tytuł=Katalog monet polskich obiegowych i kolekcjonerskich od 1916|data=2012|isbn=978-83-87355-68-5|wydanie=21|miejsce=Szczecin|wydawca=Nefryt|s=24}}</ref>.

Odmianę w cynku, z datą roczną 1939 na monecie, bito w latach 1941–1944<ref>{{Cytuj|autor=Władysław Terlecki|tytuł=Mennica Warszawska 1765-1965|data=1970|miejsce=Wrocław-Warszawa-Kraków|wydawca=Ossolineum|s=282}}</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:right"
!Rok
!1 grosz 1939 cynk
|-
|1941
|1 317 000 sztuk
|-
|1942
|17 514 000 sztuk
|-
|1943
|11 193 000 sztuk
|-
|1944
|3 895 000 sztuk
|}

== Wersje próbne ==
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba 1 grosz 1923 KN
| grafika1 = Próba 1grosz 1923 KN awers.jpg
| grafika2 = Próba 1grosz 1923 KN rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba jednostronna 1 grosz 1923
| grafika1 = Próba jednostronna awersu 1 grosz 1923 awers.jpg
| grafika2 = Próba jednostronna awersu 1 grosz 1923 rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = [[1 grosz 1925 21/V]]
| grafika1 = Próba 1 grosz 1925 12 IV awers.jpg
| grafika2 = Próba 1 grosz 1925 12 IV rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba 1 grosz 1939 cynk
| grafika1 = Próba 1 grosz 1939 cynk awers.jpg
| grafika2 = Próba 1 grosz 1939 cynk rewers.jpg
}}
Istnieją próbne wersje tej monety bez napisu „PRÓBA” z lat: 1923 ([[złoto]]; brąz, literki KN), 1923 ([[mosiądz]]), 1925 ([[nikiel]]), 1927 ([[srebro]]), 1927 (złoto), 1928 (złoto), 1932 (złoto). Niektóre katalogi podają również informację o istnieniu monety próbnej w cynku z 1939 roku z wklęsłym napisem „PRÓBA”<ref name=":0" />.

Dla roczników: 1923, 1930, 1931, 1932 istnieją monety bite [[Stempel lustrzany (numizmatyka)|stemplem lustrzanym]]<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939 |data = 2010 |isbn = 978-83-87355-65-4 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 68–69}}</ref>.

W 1925 roku wybito, w liczbie 1000 egzemplarzy, monetę w brązie, z umieszczoną na rewersie [[1 grosz 1925 21/V|datą 21/V]], upamiętniającą poświęcenie mennicy<ref name=":0" />.{{Zobacz kategorię|Kategoria:Monety obiegowe II Rzeczypospolitej i GG}}

== Zobacz też ==
* [[1 grosz 1923 KN]]
* [[1 grosz 1925 21/V]]
* [[1 grosz]]
* [[Lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej (1923–1939)|lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Monety obiegowe II Rzeczypospolitej i GG|1 1923]]

1 grosz wzór 1923

2022-11-06T19:48:31Z

Ultra:

{{Moneta infobox
|nazwa = 1 grosz wzór 1923
|zdjęcie = 1 grosz 1923.jpg
|emitent = [[Bank Polski Spółka Akcyjna|Bank Polski]] (brąz), [[Bank Emisyjny w Polsce]] (cynk)
|nominał = 1 grosz
|rocznik = 1923, 1925, 1927, 1928, 1930, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938, 1939
|mennica = King's Norton ([[Birmingham]]), [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|Mennica Państwowa]] (Warszawa)
|nakład = {{nowrap|272 626 515}} szt.
|data emisji = 1 lipca 1924 (brąz), 17 grudnia 1941 (cynk)
|data wycofania = 30 października 1950
|projektant = [[Wojciech Jastrzębowski (artysta)|Wojciech Jastrzębowski]]
|masa = 1,5 g (brąz), 1,25 g (cynk)
|średnica = 14,7 mm
|grubość =
|materiał = [[Brązy|brąz]] ([[II Rzeczpospolita]]), [[cynk]] ([[Generalne Gubernatorstwo]])
|rant = gładki
|stempel = [[Stempel zwykły (numizmatyka)|zwykły]]
|uwagi = [[moneta obiegowa]]
}}
'''1 grosz wzór 1923''' – moneta jednogroszowa, bita w [[Brązy|brązie]], i [[cynk]]u. Odmianę w brązie wprowadzono do obiegu 1 lipca 1924 r. ({{Dziennik Ustaw|1924|34|351}})<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 21}}</ref>, a odmianę w cynku 17 grudnia 1941 r<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 50}}</ref>. w okresie [[Generalne Gubernatorstwo|Generalnego Gubernatorstwa]]. Jednogroszówka została wycofana w dniu [[Reforma walutowa w Polsce w 1950|reformy walutowej z 30 października 1950 r]]<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 259–260}}</ref>.

W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu jednogroszówki podawany był 14 sierpnia 1924 r<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Janusz Parchimowicz|tytuł=Monety polskie|data=2003|wydanie=II|miejsce=Szczecin|wydawca=Nefryt|s=125,156,164}}</ref>, a w innych tego samego autora – 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet ({{Dziennik Ustaw|1924|45|476}})<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919–1939 |data = 2010 |isbn = 9788387355654 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 16}}</ref>.

Ostatnią datą roczną z jaką była bita to 1939<ref>{{Cytuj |autor = Jerzy Chałupski |tytuł = Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945 |data = 2008 |isbn = 8391222349 |wydanie = pierwsze |miejsce = Sosnowiec |s = 19–52}}</ref>.

== Awers ==
W centralnym punkcie umieszczono [[Godło Rzeczypospolitej Polskiej|godło]] – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta. Na monetach z 1923 nie ma [[Znak menniczy|znaku mennicy]], na późniejszych umieszczono go pod łapą orła. Był to [[Kościesza (herb szlachecki)|herb Kościesza]] – znak [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|Mennicy Państwowej]] w Warszawie<ref name=":0" />.

== Rewers ==
Na tej stronie monety znajduje się cyfra „1" z ozdobnikami z lewej i prawej strony oraz napis „GROSZ”<ref name=":0" />.

== Nakład ==
Monetę bito w brązie na krążku o średnicy 14,7 mm, masie 1,5 grama, z [[rant]]em gładkim, według projektu [[Wojciech Jastrzębowski (artysta)|Wojciecha Jastrzębowskiego]], w mennicach King's Norton Metal Company Ltd. oraz [[Mennica Polska#Mennica Państwowa (1924–1994)|w Warszawie]]. Nakłady monety w poszczególnych latach przedstawiały się następująco<ref name=":1">{{Cytuj|autor=Jerzy Chałupski|tytuł=Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI w. część druga II Rzeczpospolita Generalne Gubernatorstwo 1918-1945|data=2008}}</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Rocznik
!Materiał
!Mennica
!Znak mennicy
!Nakład (sztuk)
!Zdjęcie
!Uwagi
|-
|1 grosz 1923
|brąz
|King's Norton
|brak
|style="text-align:right;"|{{nowrap|30 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1923.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją dwie odmiany stempla rewersu – cecha dystynktywna to kształt litery Z<ref name=":2">{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939 |data = 2021 |isbn = 9788387355975 |wydanie = 2 |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 73}}</ref>
|-
|1 grosz 1925
|brąz
|[[Mennica Polska#Mennica Państwowa|Warszawa]]
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|37 951 678}}
|[[Plik:1 grosz 1925.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieje pięć odmian stempla rewersu – cechy dystynktywne to: odległość liter G i R, kształty liter G oraz Z<ref name=":2" />
|-
|1 grosz 1927
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|17 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1927.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją cztery odmian stempla rewersu – cechy dystynktywne to odległość liter G i R oraz kształt litery Z<ref name=":3">{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939 |data = 2021 |isbn = 9788387355975 |wydanie = 2 |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 74}}</ref>
|-
|1 grosz 1928
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|27 711 837}}
|[[Plik:1 grosz 1928.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1930
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|22 495 000}}
|[[Plik:1 grosz 1930.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1931
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|9 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1931.jpg|frameless|upright]]
|style="text-align:left;"|istnieją dwie odmian stempla rewersu – cecha dystynktywna to gruba albo cienka końcówka litery S<ref name=":3" />
|-
|1 grosz 1932
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|11 859 000}}
|[[Plik:1 grosz 1932.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1933
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|7 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1933.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1934
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|5 900 000}}
|[[Plik:1 grosz 1934.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1935
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|7 300 000}}
|[[Plik:1 grosz 1935.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1936
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|12 600 000}}
|[[Plik:1 grosz 1936.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1937
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|17 370 000}}
|[[Plik:1 grosz 1937.jpg|frameless|upright]]
|
|-
|1 grosz 1938
|brąz
|Warszawa
|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|{{nowrap|20 530 000}}
|[[Plik:1 grosz 1938.jpg|frameless|upright]]
|
|-
| rowspan="2"|1 grosz 1939
|brąz
| rowspan="2"|Warszawa
| rowspan="2"|herb Kościesza
|style="text-align:right;"|ok.{{nowrap|12 000 000}}
|[[Plik:1 grosz 1939.jpg|frameless|upright]]
|rowspan="2"|
|-
|cynk
|style="text-align:right;"|{{nowrap|33 909 000}}
|[[Plik:1 grosz 1939 cynk.jpg|frameless|upright]]
|}
Wielkość emisji w brązie z 1939 r. jest niepewna<ref name=":1" />.

== Opis ==
Z formalnego punktu widzenia moneta nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym w okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|PKWN]] z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał monety groszowe w obiegu aż do reformy [[Reforma walutowa w Polsce w 1950|walutowej z 30 października 1950 r]]. Po wprowadzeniu reformy, dopuszczone zostały do obiegu wyłącznie monety emitowane przez [[Narodowy Bank Polski]]<ref name=":1" />.

Z nieznanej przyczyny monety rocznika 1930 występują względnie rzadko na rynku kolekcjonerskim, mimo tak dużego nakładu podawanego za sprawozdaniami mennicy<ref>{{Cytuj|autor=Janusz Parchimowicz|tytuł=Katalog monet polskich obiegowych i kolekcjonerskich od 1916|data=2012|isbn=978-83-87355-68-5|wydanie=21|miejsce=Szczecin|wydawca=Nefryt|s=24}}</ref>.

Odmianę w cynku, z datą roczną 1939 na monecie, bito w latach 1941–1944<ref>{{Cytuj|autor=Władysław Terlecki|tytuł=Mennica Warszawska 1765-1965|data=1970|miejsce=Wrocław-Warszawa-Kraków|wydawca=Ossolineum|s=282}}</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:right"
!Rok
!1 grosz 1939 cynk
|-
|1941
|1 317 000 sztuk
|-
|1942
|17 514 000 sztuk
|-
|1943
|11 193 000 sztuk
|-
|1944
|3 895 000 sztuk
|}

== Wersje próbne ==
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba 1 grosz 1923 KN
| grafika1 = Próba 1grosz 1923 KN awers.jpg
| grafika2 = Próba 1grosz 1923 KN rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba jednostronna 1 grosz 1923
| grafika1 = Próba jednostronna awersu 1 grosz 1923 awers.jpg
| grafika2 = Próba jednostronna awersu 1 grosz 1923 rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = [[1 grosz 1925 21/V]]
| grafika1 = Próba 1 grosz 1925 12 IV awers.jpg
| grafika2 = Próba 1 grosz 1925 12 IV rewers.jpg
}}
{{Grafika rozwinięta
|całkowita szerokość = 250
|opis = Próba 1 grosz 1939 cynk
| grafika1 = Próba 1 grosz 1939 cynk awers.jpg
| grafika2 = Próba 1 grosz 1939 cynk rewers.jpg
}}
Istnieją próbne wersje tej monety bez napisu „PRÓBA” z lat: 1923 (złoto; brąz, literki KN), 1923 ([[mosiądz]]), 1925 ([[nikiel]]), 1927 ([[srebro]]), 1927 ([[złoto]]), 1928 (złoto), 1932 (złoto). Niektóre katalogi podają również informację o istnieniu monety próbnej w cynku z 1939 roku z wklęsłym napisem „PRÓBA”<ref name=":0" />.

Dla roczników: 1923, 1930, 1931, 1932 istnieją monety bite [[Stempel lustrzany (numizmatyka)|stemplem lustrzanym]]<ref>{{Cytuj |autor = Janusz Parchimowicz |tytuł = Monety Rzeczypospolitej polskiej 1919 – 1939 |data = 2010 |isbn = 978-83-87355-65-4 |wydanie = pierwsze |miejsce = Szczecin |wydawca = Nefryt |s = 68–69}}</ref>.

W 1925 roku wybito, w liczbie 1000 egzemplarzy, monetę w brązie, z umieszczoną na rewersie [[1 grosz 1925 21/V|datą 21/V]], upamiętniającą poświęcenie mennicy<ref name=":0" />.{{Zobacz kategorię|Kategoria:Monety obiegowe II Rzeczypospolitej i GG}}

== Zobacz też ==
* [[1 grosz 1923 KN]]
* [[1 grosz 1925 21/V]]
* [[1 grosz]]
* [[Lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej (1923–1939)|lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Monety obiegowe II Rzeczypospolitej i GG|1 1923]]