Brąz
Brąz (właściwie brązy, gdyż są różne rodzaje tego metalu) – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami[uwaga 1] i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi wynosi 80–90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy „brąz”, to mosiądze – stopy miedzi i cynku – oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.
Stopem zaliczanym do brązów jest także spiż. Ponadto brązami nazywa się potocznie lub fachowo szereg innych metali i stopów metali kolorowych, również tych o znacznie mniejszym udziale miedzi lub nawet jej całkowitym braku, np. pigmenty metaliczne stosowane w poligrafii.
Własności fizyczne
- Gęstość: 7,5–9,3 g/cm³
- Temperatura topnienia: 940–1084 °C
- Współczynnik rozszerzalności liniowej w zakresie 20–100 °C: 8–20×10−6
- Skurcz odlewniczy: 1,5–2,5%
Właściwości i zastosowania
Brązy posiadają dobre własności wytrzymałościowe, są łatwo obrabialne. Brązy wysokostopowe poddają się także hartowaniu. Posiadają dobre właściwości przeciwcierne, są odporne na wysoką temperaturę i korozję. Zastosowanie brązów jest ograniczone ze względu na ich wysoką cenę.
Brązy dzieli się na brązy do obróbki plastycznej, dostarczane w formie wyrobów hutniczych – blach, taśm, prętów, drutów i rur oraz brązy odlewnicze, dostarczane w postaci sztab lub kęsów.
Uwagi
- ↑ Nazwa brąz bez dalszych określeń oznacza stop miedzi i cyny. Brązy, których główny składnik stopowy nie jest cyną, określa się nazwą pełną, np. brąz aluminiowy, brąz berylowy itd.