Rosyjskie monety bite dla Polski (1815–1841)

Z Polska Encyklopedia Numizmatyczna
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rosyjskie monety bite dla Polski 1815–1841 – numizmatyczne opracowanie o charakterze katalogu, zamieszczone jako jeden z czterech rozdziałów książki wielkiego księcia Jerzego Romanowa „РУССКИЕ МОНЕТЫ, ЧЕКАНЕННЫЕ ДЛЯ ПРУССИИ, 1759–1762, ГРУЗИИ, 1804–1833, ПОЛЬШИ, 1815–1841, ФИНЛЯНДИИ, 1864–1890” (Rosyjskie monety bite dla Prus, 1759–1762, Gruzji, 1804–1833, Polski, 1815–1841, Finlandii, 1864–1890), wydanej w Sankt Petersburgu w 1893 r.[1]

Zgodnie z optyką przyjętą w rosyjskiej numizmatyce, wielki książę Jerzy Romanow zaliczył do XIX-wiecznych emisji dla Polski tylko te, które były dopuszczone do obiegu wyłącznie na terenie Królestwa Kongresowego, a więc monety[2]:

Dwunominałowe monety polsko-rosyjskie (srebrne i złote), monety rosyjsko-polskie oraz rosyjsko-warszawskie były dopuszczone do obiegu na terenie całego Imperium, zostały więc ujęte w innych tomach monografii Romanowa jako monety rosyjskie.

W formie uzupełnienia opisano również sześciogroszówki i dwuzłotówki okresu oblężenia Zamościa przez wojska rosyjskie w 1813 r. oraz monety nowego bicia, jak również fantazyjne numizmaty niewiadomego pochodzenia, takie jak np. złotówka powstania listopadowego.

Rozdział poświęcony monetom bitym dla Polski rozpoczyna się od krótkiego wprowadzenia historycznego, po czym zamieszczono zbiór dokumentów, w języku polskim, rosyjskim lub francuskim, będących aktami prawnymi oraz oficjalną korespondencją między Królestwem a Petersburgiem. Następnie zostały opisane wszystkie numizmaty znane Jerzemu Romanowowi. Na końcu znajduje się siedem tabel z dobrej jakości rysunkami opisywanych monet.

W tabelach poniżej przedstawiono, zgodnie z numeracją księcia Romanowa, wszystkie numizmaty wymienione w pracy źródłowej. Zrezygnowano ze szczegółowych opisów każdej pozycji, ograniczając się jedynie do istotnych cech koniecznych do poprawnej identyfikacji, stosując niekiedy XXI-wieczne określenia typów lub odmiany. W czwartej kolumnie podano stopień rzadkości szacowany przez Romanowa, po nim numer rysunku z pracy źródłowej, a na samym końcu zdjęcie odpowiedniego numizmatu, jeśli było dostępne. Układ tabeli, tj. podział na poszczególne wiersze i nazewnictwo pozycji zgodne są z przyjętymi przez Romanowa w jego opracowaniu.

Monety z roku 1816

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
SREBRO
1 5 złotych portret imperatora wypukły; rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku; ogon orła jednorzędowy T.I,1
2 2 złote rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,2
BILON
3 10 groszy T.I,3
4 5 groszy T.I,4
MIEDŹ
5 1 grosz ogon orła jednorzędowy T.I,5

Monety z roku 1817

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
6 50 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,6
7 25 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,7
SREBRO
8 5 złotych portret imperatora wypukły; orzeł z ogonem jednorzędowym; rant skośnie ząbkowany; według Kostrzembskiego istnieją również egzemplarze z orłem o ogonie jednorzędowym i płaskim portretem imperatora (jak w nr 10) T.I,8
9 5 złotych portret imperatora wypukły; orzeł z ogonem dwurzędowym; rant skośnie ząbkowany T.I,9
10 5 złotych portret imperatora płaski; orzeł z ogonem dwurzędowym; rant skośnie ząbkowany T.I,10
11 2 złote rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,11
MIEDŹ
12 3 grosze rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,12
13 1 grosz ogon orła dwurzędowy T.I,13

Monety z roku 1818

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
14 50 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,14
15 25 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,15
*16 25 złot. rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem; jedyny znany egzemplarz znajdował się w zbiorze hrabiego Tołstoja bardzo rzadka T.I,16 brak zdjęcia
SREBRO
17 5 złotych portret imperatora płaski; rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,17
18 2 złote rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku dość rzadka T.I,18
19 1 złoty rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,19
20 2 złote moneta z ząbkowanym otokiem; na rancie napis: BOG KROL i PRAWO bardzo rzadka T.I,20
*21 1 złoty moneta z ząbkowanym otokiem; rant pionowo ząbkowany; jedyny znany egzemplarz znajdował się w kolekcji E. Hutten-Czapskiego bardzo rzadka T.I,21
BILON
22 5 groszy T.I,22
MIEDŹ
23 3 grosze rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,23
24 1 grosz litery I.B. po obu stronach ogona orła T.I,24 Błąd przy generowaniu miniatury:
25 1 grosz bez liter I.B.; rant gładki rzadka T.I,25 Plik:1 grosz 1818 bez liter IB.jpg

O monetach nr 16, 20 i 21 nie można stwierdzić niczego pewnego, tzn. czy są to monety próbne, obiegowe, czy późniejszego bicia. Nie ma żadnych oficjalnych informacji na ten temat. Monety wybito ze srebra wysokiej próby. To, jak i napis umieszczony na rancie dwuzłotówki: BOG KROL I PRAWO, przywodzą na myśl, że jednak zostały one wykonane później. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że w dwóch następnych latach (1819 i 1820) spotyka się podobne dwuzłotówki (z otokiem) razem z monetami starego wzoru.

Monety z roku 1819

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
26 50 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,26 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1819 rant skosnie zabkowany awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1819 rant skosnie zabkowany rewers.jpg
27 25 złot. rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,27 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1819 rant skosnie zabkowany awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1819 rant skosnie zabkowany rewers.jpg
28 50 złot. rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem T.I,28 Błąd przy generowaniu miniatury:
SREBRO
29 2 złote rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,29 Plik:2 zlote polskie 1819 bez otoku.jpg
30 1 złoty rant skośnie ząbkowany; moneta bez otoku T.I,30 Plik:1 zloty polski 1819.jpg
*31 2 złote rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem rzadka T.I,31 Plik:2 zlote 1819 z otokiem.jpg
BILON
32 5 groszy T.II,1 Plik:5 groszy polskich 1819.jpg
MIEDŹ
33 3 grosze rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem T.II,2 Błąd przy generowaniu miniatury:
34 1 grosz dość rzadka T.II,3 Plik:1 grosz polski 1819.jpg

Monety z roku 1820

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
35 50 złot. rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem T.II,4 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1820 awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1820 rewers.jpg
SREBRO
36 10 złotych rant gładki T.II,5
37 2 złote rant skośnie ząbkowany, moneta bez otoku T.II,6 Plik:2 zlote polskie 1820 bez otoku.jpg
38 2 złote rant pionowo ząbkowany, moneta z otokiem T.II,7 Błąd przy generowaniu miniatury:
BILON
39 10 groszy T.II,8 Plik:10 groszy polskich 1820.jpg
40 5 groszy T.II,9 Plik:5 groszy polskich 1820.jpg
MIEDŹ
41 3 grosze rant pionowo ząbkowany; moneta z otokiem T.II,10 Plik:3 grosze polskie 1820.jpg
42 1 grosz T.II,11 Plik:1 grosz polski 1820.jpg

Monety z roku 1821

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
43 50 złot. T.II,12 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1821 awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1821 rewers.jpg
SREBRO
44 10 złotych T.II,13
45 2 złote T.II,14
BILON
46 10 groszy T.II,15
47 5 groszy T.II,16
MIEDŹ
48 1 grosz T.II,17

Monety z roku 1822

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
49 50 złot. T.II,18 brak zdjęcia
50 25 złot. dość rzadka T.II,19
SREBRO
51 10 złotych T.II,20
52 2 złote T.II,21
53 1 złoty T.II,22
BILON
54 10 groszy T.II,23
55 5 groszy T.II,24
MIEDŹ
56 1 grosz rzadka T.II,25
57 1 grosz Z MIEDZI KRAIOWEY T.II,26

Monety z roku 1823

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
58 50 złot. T.II,27 brak zdjęcia
59 25 złot. T.II,28
SREBRO
60 10 złotych T.II,29
61 2 złote T.II,30
62 1 złoty T.III,1
BILON
63 10 groszy dość rzadka T.III,2
64 5 groszy T.III,3
MIEDŹ
65 1 grosz Z MIEDZI KRAIOWEY T.III,4 Plik:1 grosz polski 1823.jpg

Monety z roku 1824

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
66 25 złot. T.III,5 Plik:25 zlotych polskich 1824 awers.jpgPlik:25 zlotych polskich 1824 rewers.jpg
SREBRO
67 10 złotych T.III,6 Plik:10 zlotych polskich 1824.jpg
68 2 złote T.III,7 Plik:2 zlote polskie 1824.jpg
69 1 złoty T.III,8 Plik:1 zloty polski 1824.jpg
BILON
70 5 groszy T.III,9 Plik:5 groszy polskich 1824.jpg
MIEDŹ
71 1 grosz Z MIEDZI KRAIOWEY T.III,10 Plik:1 grosz polski 1824.jpg

Monety z roku 1825

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
72 25 złot. T.III,11 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1825 awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1825 rewers.jpg
SREBRO
73 10 złotych T.III,12 Plik:10 zlotych polskich 1825.jpg
74 2 złote T.III,13 Plik:2 zlote polskie 1825.jpg
75 1 złoty T.III,14 Plik:1 zloty polski 1825.jpg
BILON
76 10 groszy T.III,15 Plik:10 groszy polskich 1825.jpg
77 5 groszy T.III,16 Plik:5 groszy polskich 1825.jpg
MIEDŹ
78 1 grosz Z MIEDZI KRAIOWEY T.III,17 Plik:1 grosz polski 1825.jpg

Monety z roku 1826

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
SREBRO
79 2 zło.pol. T.III,18 Błąd przy generowaniu miniatury:
BILON
80 10 groszy T.III,19 Plik:10 groszy polskich 1826.jpg
81 5 groszy T.III,20 Plik:5 groszy polskich 1826.jpg
MIEDŹ
82 3 grosze I.B.; Z MIEDZI KRAIOWEY T.III,21 Błąd przy generowaniu miniatury:

Monety z roku 1827

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
83 50 zło.pol. dość rzadka T.III,22 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1827 awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 50 zlotych polskich 1827 rewers.jpg
SREBRO
84 10 złotych I.B. bardzo rzadka T.III,23 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 złotych polskich 1827 IB awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 złotych polskich 1827 IB rewers.jpg
85 1 zło.pol. T.III,24 Plik:1 zloty polski 1827.jpg
BILON
86 10 groszy I.B. T.III,25 Plik:10 groszy polskich 1827 IB.jpg
87 5 groszy I.B. T.III,26 Plik:5 groszy polskich 1827 IB.jpg
SREBRO
88 10 złotych F.H. dość rzadka T.III,27 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 złotych polskich 1827 FH awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 złotych polskich 1827 FH rewers.jpg
BILON
89 10 groszy F.H. T.III,28 Plik:10 groszy polskich 1827 FH.jpg
90 5 groszy F.H.; cyfry roku i litery F.H. większe T.III,29 Plik:5 groszy polskich 1827 FH, FH i cyfry roku wieksze.jpg
91 5 groszy F.H.; cyfry roku i litery F.H. mniejsze T.IV,1 Plik:5 groszy polskich 1827 FH, FH i cyfry roku mniejsze.jpg
MIEDŹ
92 3 grosze I.B.; Z MIEDZI KRAIOWEY T.IV,2 Plik:3 grosze polskie 1827 Z MIEDZI KRAIOWEY.jpg
93 3 grosze F.H. dość rzadka T.IV,3 Plik:3 grosze polskie 1827 stary rewers.jpg

Niektórzy numizmatycy, w związku ze śmiercią Jakuba Benika w maju 1827 r., twierdzą, że moneta 84 została wybita później. Można jednak przyjąć, że intendent mennicy w Warszawie miał wystarczająco dużo czasu aby wybić kilka próbnych egzemplarzy monety 84 ze swoimi inicjałami (I.B.). Egzemplarz przedstawiony w książce, pochodzący z kolekcji hrabiego Tołstoja, podobnie jak i ten drugi, mają przepisową masę. Egzemplarz z kolekcji hrabiego Czapskiego jest nieznacznie lżejszy.

Monety z roku 1828

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
94 25 zło.pol. T.IV,4 Plik:25 zlotych polskich 1828 awers.jpgPlik:25 zlotych polskich 1828 rewers.jpg
SREBRO
95 2 zło.pol. T.IV,5 Plik:2 zlote polskie 1828.jpg
96 1 zło.pol. T.IV,6 Plik:1 zloty polski 1828.jpg
BILON
97 10 groszy T.IV,7 Plik:10 groszy polskich 1828.jpg
98 5 groszy dość rzadka T.IV,8 Plik:5 groszy polskich 1828.jpg
MIEDŹ
99 3 grosze T.IV,9
100 1 grosz T.IV,10 Plik:1 grosz polski 1828.jpg

Monety z roku 1829

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
101 50 zło.pol. T.IV,11 Błąd przy generowaniu miniatury: Błąd przy generowaniu miniatury:
102 25 zło.pol. T.IV,12 Błąd przy generowaniu miniatury: Błąd przy generowaniu miniatury:
SREBRO
103 5 złotych T.IV,13 Błąd przy generowaniu miniatury:
104 1 zło.pol. T.IV,14 Plik:1 zloty polski 1829.jpg
BILON
105 5 groszy T.IV,15 Plik:5 groszy polskich 1829.jpg
MIEDŹ
106 3 grosze T.IV,16 Plik:3 grosze polskie 1829 FH.jpg
107 1 grosz T.IV,17 Plik:1 grosz polski 1829.jpg

Monety z roku 1830

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
SREBRO
108 5 złotych F.H. dość rzadka T.IV,18 Plik:5 zlotych polskich 1830 FH.jpg
109 2 zło.pol. T.IV,19 Plik:2 zlote polskie 1830.jpg
110 1 zło.pol. T.IV,20 Błąd przy generowaniu miniatury:
BILON
111 10 groszy F.H. T.IV,21 Plik:10 groszy polskich 1830 FH.jpg
112 5 groszy F.H. T.IV,22 Plik:5 groszy polskich 1830.jpg
SREBRO
113 5 złotych K.G. T.IV,23 Plik:5 zlotych polskich 1830 KG.jpg
BILON
114 10 groszy K.G. dość rzadka T.IV,24 Plik:10 groszy polskich 1830 KG.jpg
MIEDŹ
115 3 grosze F.H. T.IV,25 Plik:3 grosze polskie 1830 FH.jpg
116 1 grosz F.H. T.IV,26 Plik:1 grosz polski 1830 FH.jpg
117 3 grosze K.G. rzadka T.IV,27 Plik:3 grosze 1830 KG.jpg
118 1 grosz K.G. T.IV,28 Plik:1 grosz polski 1830 KG.jpg

Monety z roku 1831

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
SREBRO
119 5 złotych T.IV,29 Plik:5 zlotych polskich 1831.jpg
120 1 zło.pol. portret imperatora duży T.IV,30 Plik:1 zloty polski 1831 duza glowa.jpg
BILON
121 10 groszy T.IV,31
122 5 groszy dość rzadka T.IV,32
MIEDŹ
123 3 grosze K.G. T.V,1
124 1 grosz T.V,2
ZŁOTO
125 holenderski dukat (bity w czasie powstania listopadowego) T.V,3
126 5 zło.pol. KRÓLESTWO POLSKIE; (bite w czasie powstania listopadowego) T.V,4
127 2 zło.pol. KRÓLESTWO POLSKIE; (bite w czasie powstania listopadowego) T.V,5
BILON
128 10 groszy KRÓLESTWO POLSKIE (łapy orła wygięte) – bite w czasie powstania listopadowego T.V,6
129 10 groszy KRÓLESTWO POLSKIE; tarcza herbowa nieznacznie szersza; skrzydła i ogon orła inne; korona szersza (łapy orła proste) – bite w czasie powstania listopadowego T.V,7
MIEDŹ
130 3 grosze KRÓLESTWO POLSKIE (bite w czasie powstania listopadowego) T.V,8

Monety z roku 1832

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
131 25 zło.pol. T.V,9
SREBRO
132 5 złotych T.V,10
133 1 zło.pol. portret imperatora duży T.V,11
134 1 zło.pol. portret imperatora mały T.V,12
BILON
135 5 groszy dość rzadka T.V,13
MIEDŹ
136 3 grosze F.H. rzadka T.V,14
137 3 grosze K.G. T.V,15 Plik:3 grosze polskie 1832 KG.jpg
138 1 grosz T.V,16 Plik:1 grosz polski 1832.jpg

Monety z roku 1833

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
ZŁOTO
139 25 zło.pol. T.V,17 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1833 awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 25 zlotych polskich 1833 rewers.jpg
SREBRO
140 5 złotych T.V,18 Plik:5 zlotych polskich 1833.jpg
141 1 zło.pol. T.V,19 Plik:1 zloty polski 1833.jpg
MIEDŹ
142 3 grosze T.V,20 Plik:3 grosze polskie 1833.jpg
143 1 grosz T.V,21 Plik:1 grosz polski 1833.jpg

Monety z roku 1834

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
SREBRO
144 5 złotych K.G. T.V,22 Plik:5 zlotych polskich 1834 KG.jpg
145 5 złotych I.P. T.V,23 Plik:5 zlotych polskich 1834 IP.jpg
146 1 zło.pol. T.V,24 Plik:1 zloty polski 1834.jpg
MIEDŹ
147 3 grosze K.G. rzadka T.V,25 Plik:3 grosze polskie 1834 KG.jpg
148 1 grosz K.G. T.V,26 Plik:1 grosz polski 1834 KG.jpg
149 3 grosze I.P. T.V,27 Plik:3 grosze polskie 1834 IP.jpg
150 1 grosz I.P. T.V,28 Plik:1 grosz polski 1834 IP.jpg

Monety z roku 1835

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
151 10 groszy M.W. T.V,29
MIEDŹ
152 3 grosze I.P. dość rzadka T.V,30 Plik:3 grosze polskie 1835.jpg
153 1 grosz I.P. T.V,31 Plik:1 grosz polski 1835.jpg
154 3 grosze M.W. dość rzadka T.V,32
155 1 grosz M.W. według Kostrzembskiego istnieją grosze z większymi cyframi roku T.VI,1

Monety z roku 1836

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
156 10 groszy M.W. T.VI,2 Plik:10 groszy 1836.jpg
157 5 groszy M.W. T.VI,3 Plik:5 groszy 1836.jpg
MIEDŹ
158 3 grosze M.W. T.VI,4 Plik:3 grosze 1836.jpg
159 1 grosz M.W. T.VI,5 Plik:1 grosz 1836.jpg

Monety z roku 1837

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
160 10 groszy M.W. T.VI,6 Plik:10 groszy 1837.jpg
MIEDŹ
161 3 grosze M.W. T.VI,7 Plik:3 grosze 1837.jpg
162 1 grosz M.W. T.VI,8 Plik:1 grosz 1837 MW.jpg
163 1 grosz W.M. rzadka T.VI,9 Plik:1 grosz 1837 WM.jpg

Monety z roku 1838

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
164 10 groszy M.W. T.VI,10 Plik:10 groszy 1838.jpg
165 5 groszy M.W. T.VI,11 Plik:5 groszy 1838.jpg
MIEDŹ
166 3 grosze M.W. T.VI,12 Plik:3 grosze 1838.jpg
167 1 grosz M.W. T.VI,13 Plik:1 grosz 1838.jpg

Monety z roku 1839

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
168 10 groszy M.W. T.VI,14 Plik:10 groszy 1839.jpg
169 5 groszy M.W. Św. Jerzy bez płaszcza T.VI,15 Plik:5 groszy 1839.jpg
170 5 groszy M.W. Św. Jerzy w płaszczu T.VI,16 brak zdjęcia
MIEDŹ
171 3 grosze M.W. ogon orła prosty T.VI,17 Plik:3 grosze 1839 ogon 9 pior.jpg
172 3 grosze M.W. ogon orła wachlarzowaty T.VI,18 Plik:3 grosze 1839 ogon 7 pior.jpg
173 1 grosz M.W. T.VI,19 Plik:1 grosz 1839.jpg
174 1 grosz M.W. tarcza herbowa mniejsza oraz dodatkowa kropka po roku 1839; istnieją również monety z mniejszą tarczą herbową bez kropki po roku 1839 T.VI,20 Plik:1 grosz 1839 kropka po roku.jpg

Monety z roku 1840

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
175 10 groszy M.W. orzeł takich rozmiarów jak na 5–groszówce nr 165; moneta z otokiem na awersie i rewersie – moneta próbna rzadka T.VI,21 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 groszy 1840 z perelkami w otoku PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 10 groszy 1840 z perelkami w otoku PROBA rewers.jpg
176 10 groszy M.W. rysunek wieńca na rewersie taki jak nr 151; istnieją egzemplarze z dodatkową kropką po nominale 10, napisie GROSZY albo po roku 1840. Mennica w 1841 r. w celach kontrolnych umieściła kropkę po nominale 10, potem po GROSZY i na koniec po roku 1840. Konsumenci z rezerwą odnieśli się do tych zmian, z których w końcu zrezygnowano po otrzymaniu upomnienia z Petersburga. T.VI,22 Plik:10 groszy 1840 rewers jak z lat poprzednich.jpg
177 5 groszy M.W. istnieją egzemplarze z kropką po GROSZY T.VI,23
MIEDŹ
178 3 grosze M.W. istnieją odmiany z kropką po roku 1840 i po GROSZE T.VI,24 Plik:3 grosze 1840.jpg
179 JEDEN GROSZ rzadka T.VI,25 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie jeden grosz 1840 PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie jeden grosz 1840 PROBA rewers.jpg
180 1 grosz 1840 bez wieńca na rewersie rzadka T.VI,26 brak zdjęcia
181 1 grosz M.W. większe cyfry roku T.VI,27 Plik:1 grosz 1840 duze cyfry roku.jpg
182 1 grosz M.W. mniejsze cyfry roku T.VI,28 Plik:1 grosz 1840.jpg

Monety z roku 1841

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
BILON
*183 5 groszy M.W. z kolekcji hrabiego Tołstoja bardzo rzadka T.VI,29 brak zdjęcia
MIEDŹ
184 3 grosze M.W. T.VI,30 Plik:3 grosze 1841.jpg
185 IEDEN GROSZ orzeł na awersie mniejszy; z kolekcji hr. E. Hutten-Czapskiego bardzo rzadka T.VI,31 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie ieden grosz 1841 orzel mniejszy PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie ieden grosz 1841 orzel mniejszy PROBA rewers.jpg
186 JEDEN GROSZ rzadka T.VI,32 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie jeden grosz 1841 PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie jeden grosz 1841 PROBA rewers.jpg
187 IEDEN GROSZ orzeł na awersie większy rzadka T.VI,33 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie ieden grosz 1841 orzel wiekszy PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie ieden grosz 1841 orzel wiekszy PROBA rewers.jpg
188 1 grosz M.W. cyfry roku 1841 większe dość rzadka T.VI,34 Plik:1 grosz 1841.jpg
189 1 grosz M.W. cyfry roku 1841 mniejsze; jest to moneta nowego bicia z 1858 r. – pomyłkowo została jednak zaliczona do monet obiegowych dość rzadka T.VI,34 brak zdjęcia

Monety bite w czasie oblężenia Zamościa przez wojska rosyjskie

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
190 2 złote 1813 roku napis w czterech wierszach; według Kostrzembskiego istnieją egzemplarze z listkami drobnymi i wąskimi; autorowi nie udało się potwierdzić istnienia takiego egzemplarza dość rzadka T.VII,1 Plik:2 zlote 1813 odm.1 napis w 4 wierszach.jpg
191 2 złote 1813 roku napis w trzech wierszach; litera N w WIERNYM odwrócona T.VII,2 Plik:2 zlote 1813 odm.5 odwrocone N.jpg
192 2 złote 1813 roku napis w trzech wierszach; litera N w WIERNYM normalna T.VII,3 Plik:2 zlote 1813 odm.3 cyfra 3 oddalona.jpg
193 2 złote 1813 roku napis w trzech wierszach; litera D w DOPOMOZ odwrócona T.VII,4 Plik:2 zlote 1813 odm.4 odwrocone D.jpg
194 2 złote 1813 roku napis w trzech wierszach; mniejsze cyfry roku T.VII,5 Plik:2 zlote 1813 odm.2.jpg
195 6 groszy 1813 roku z napisem otokowym DOPOMOZ WIERNYM OYCZYZNIE T.VII,6
196 6 groszy 1813 roku bez napisu otokowego DOPOMOZ WIERNYM OYCZYZNIE dość rzadka T.VII,7 Plik:6 groszy 1813 bez napisu, z galazkami.jpg

Monety nowego bicia

Nr Nominał Opis Rzadkość Nr rys. Zdjęcie
197 3 grosze 1815 roku bite w miedzi w 1858 r.; moneta bez otoku dość rzadka T.VII,8
198 3 grosze 1815 roku moneta z perełkowym otokiem; bita w Petersburgu stemplem dostarczonym po likwidacji mennicy w Warszawie dość rzadka T.VII,9 brak zdjęcia
199 1 grosz 1815 roku bity w miedzi w 1858 r.; ogon orła jednorzędowy dość rzadka T.VII,10
*200 1 grosz 1815 roku bity w miedzi; ogon orła dwurzędowy; z kolekcji hrabiego Tołstoja rzadka T.VII,11 brak zdjęcia
201 3 grosze 1816 roku bite w miedzi w 1858 r.; moneta bez otoku dość rzadka T.VII,12
*202 3 grosze 1818 roku bita w miedzi w 1858 r.; moneta bez otoku dość rzadka T.VII,13 brak zdjęcia
*203 3 grosze 1824 roku bite w miedzi; z kolekcji hr. Tołstoja rzadka T.VII,14 brak zdjęcia
*204 1 grosz 1824 roku bity w miedzi; z kolekcji hr. Tołstoja bardzo rzadka T.VII,15 brak zdjęcia
205 1 grosz 1826 roku Z MIEDZI KRAIOWEY; moneta bita w miedzi w 1858 r. dość rzadka T.VII,16
206 3 grosze 1827 roku F.H. Z MIEDZI KRAIOWEY; moneta bita w miedzi w 1858 r. rzadka T.VII,17 brak zdjęcia
207 5 groszy 1829 roku K.G. bite w bilonie; z kolekcji hr. Tołstoja bardzo rzadka T.VII,18 brak zdjęcia
208 1 złoty 1831 r. w ołowiu; wzór zgodny z rysunkiem 2 i 5 złotych bitych w czasie powstania listopadowego; produkt eksperymentalny – sklejony z dwóch płytek[3] rzadka T.VII,19 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 1 zloty 1831 powstanie listopadowe PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 1 zloty 1831 powstanie listopadowe PROBA rewers.jpg
209 5 groszy 1831 r. w ołowiu; wzór zgodny z rysunkiem 10 groszy bitych w trakcie powstania listopadowego; produkt eksperymentalny – sklejony z dwóch płytek[4] rzadka T.VII,20 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 5 groszy 1831 powstanie listopadowe awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 5 groszy 1831 powstanie listopadowe rewers.jpg
*210 10 groszy 1831 r. bite w miedzi; moneta w oblężeniu Zamościa w 1831 r.; jedyny znany egzemplarz znajdował się w kolekcji hr. Platera; istnienie tej monety można jedynie wytłumaczyć celami spekulacyjnymi bardzo rzadka T.VII,21 brak zdjęcia
*211 10 groszy 1832 r. bite w bilonie; z kolekcji hr. Tołstoja rzadka T.VII,22
*212 10 groszy 1833 r. bite w bilonie; z kolekcji hr. Tołstoja bardzo rzadka T.VII,23 brak zdjęcia
213 3 grosze 1836 r. bite w miedzi w 1858 r. dość rzadka T.VII,24 brak zdjęcia
214 3 grosze 1837 r. bite w miedzi w 1858 r. dość rzadka T.VII,25 brak zdjęcia
215 3 grosze 1838 r. bite w miedzi w 1858 r. dość rzadka T.VII,26 brak zdjęcia
216 10 groszy 1840 r. bite w bilonie; z otokiem perełkowy; z kolekcji hr. Tołstoja rzadka T.VII,27 brak zdjęcia
217 1 grosz 1840 r. bity w miedzi; bez wieńca laurowego na rewersie; w kolekcji hr. Tołstoja znajduje się taki egzemplarz bity w srebrze; w kolekcji A.A. Ioher znajduje się egzemplarz bardzo wyraźnego bicia, co może sugerować przeznaczenie próbne rzadka T.VII,28 brak zdjęcia
218 10 groszy 1841 r. bite w bilonie; z kolekcji E. Lesser; ze względu na pęknięty stempel mało prawdopodobnym jest, aby była to moneta próbnego bicia bardzo rzadka T.VII,29 brak zdjęcia
219 5 groszy 1841 r. bite w bilonie; z portretem imperatora na awersie; chociaż moneta została umieszczona w kategorii nowego bicia, to z dużym prawdopodobieństwem należałoby ją zaliczyć do kategorii monet próbnych rzadka T.VII,30 Plik:Muzeum Narodowe w Krakowie 5 groszy 1841 portretowe PROBA awers.jpgPlik:Muzeum Narodowe w Krakowie 5 groszy 1841 portretowe PROBA rewers.jpg

gdzie * przed numerem oznacza, że tej pozycji nie było w zbiorze autora.

Ocena merytoryczna

Opracowanie, jak na okres w którym powstało, zaskakuje gruntownością potraktowania tematu oraz jakością grafik obrazujących opisywane numizmaty. Jerzy Romanow zastrzegł w swojej pracy, że nie do końca był pewny, czy wśród opisywanych monet obiegowych nie zostały umieszczone pomyłkowo jakieś numizmaty późniejszego bicia. Z punktu widzenia XXI w. opracowanie pomija niektóre odmiany znane współcześnie[5]. Niewątpliwie jest ciekawym uzupełnieniem późniejszych prac Karola Plage[6], Konrada Berezowskiego[7], czy katalogu Czesława Kamińskiego i Edmunda Kopickiego[8].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Монеты. [Вып. 5]. Русские монеты, чеканенные для Пруссии, 1759-1762, Грузии, 1804-1833, Польши, 1815-1841, Финляндии, 1864-1890, „Presidential Library”, 23 kwietnia 2009 [dostęp 2017-10-16] (ang.).
  2. ↑ Jerzy Romanow, РУССКИЕ МОНЕТЫ, ЧЕКАНЕННЫЕ ДЛЯ ПРУССИИ, 1759-1762, ГРУЗИИ, 1804-1833, ПОЛЬШИ, 1815-1841, ФИНЛЯНДИИ, 1864-1890, wyd. piąte, Sank Petersburg: Типография А. Бенке, 1893.
  3. ↑ Muzeum Narodowe w Krakowie, Cyfrowy Katalog Zbiorów, 2019.
  4. ↑ Muzeum Narodowe w Krakowie, Cyfrowy Katalog Zbiorów, 2019.
  5. ↑ Czesław Kamiński, Edmund Kopicki, Katalog monet polskich 1764-1864, wyd. drugie, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, s. 145-239.
  6. ↑ Karol Plage, Monety bite dla Królestwa Polskiego w latach 1815–1864 i monety bite dla miasta Krakowa w roku 1835 XXXVIII tablic, Warszawa: Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne Komisja Numizmatyczna, 1972.
  7. ↑ Konrad Berezowski, Cennik monet Polskich, panowanie Stanisława Augusta, okres porozbiorowy, wojna światowa i czasu ostatnie, Warszawa: Towarzystwo Numizmatyczne Warszawskie, 1934.
  8. ↑ Czesław Kamiński, Edmund Kopicki, Katalog monet polskich 1764-1864, wyd. drugie, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977.

Bibliografia

  • Георгий Михайлович Романов: РУССКИЕ МОНЕТЫ, ЧЕКАНЕННЫЕ ДЛЯ ПРУССИИ, 1759–1762, ГРУЗИИ, 1804–1833, ПОЛЬШИ, 1815–1841, ФИНЛЯНДИИ, 1864–1890; Типография А. Бенке, 1893